Открыть главное меню
Неоди́м/Neodymium (Nd)
Атом номерĕ 60
Ахаль япалалăхăн тĕсĕ Neodym 1-crop.jpgШурă кĕмĕл тĕслĕ
ылтăн тĕслĕрех сайра çĕр металĕ
Сывлăшра çăмăллăн çунать
Атом пахалăхĕсем
Атом масси
(моль масси)
144,24 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ 182 пм
Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон)
531,5(5,51) кДж/моль (эВ)
Электрон конфигурацийĕ [Xe] 4f4 6s2
Хими пахалăхĕсем
Ковалент радиусĕ 184 пм
Ион радиусĕ 99,(+3e) 5 пм
Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе)
1,14
Электрод потенциалĕ Nd←Nd3+ −2,32В
Nd←Nd2+ −2,2В
Йӳçĕклев степенĕсем 3
Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем
Тачăлăхĕ 7,007 г/см³
Ăшă удель калăпăшĕ 27,42[1] Дж/(K·моль)
Теплопроводность (16,5) Вт/(м·K)
Ирĕлӳ температури 1294 K
Ирĕлӳ ăшăлăхĕ 7,1 кДж/моль
Вĕрев температури 3341 K
Пăслав ăшăлăхĕ 289 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 20,6 см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Чĕнтĕр тытăмĕ гексагональная
Чĕнтĕр тапхăрĕ 3,660 Å
c/a танлашăнни 1,614
Дебай температури n/a K
Nd 60
144,24
4f46s2
Неодим

НеодимЭлементсен периодикăллă системин 60-мĕш элеменчĕ, лантаноидсен ушкăнне кĕрет.

ИсториТӳрлет

Празеодима 1885-мĕш çулта австри химикĕ К. Ауэр фон Вельсбах уçнă.Вăл швед химикĕ Мосандер Карл Густав уçнă дидим элемент икĕ çывăх физика-хими пахалăхлă элемент хутăшĕ пулнине палăртнă. Вĕсене вĕл неодим тат празеодим ят панă. Анчах неодима 1925-мĕш çулта кăна уйăрнă.

ЯчĕТӳрлет

Ячĕ икĕ грек сăмахне: νέος «çĕнĕ» тата δίδυμος «йĕкĕреш» пĕрлештернипе пулнă.

Туса илниТӳрлет

Ытти сайра çĕр металлĕсемпе пĕрле туса илеççĕ. Экстракципе е хромотографипе тата майлă кристаллизицеленĕ чухне празеодим ытти çăмăл лантаноидсемпе пĕрле пухăнать, кайран неодимпа пĕрле уйрăлать. Неодим металне ирĕлтернĕ фторид е хлорид тăварĕсенчен (NdF3, NdCl3 Li, К, Са, Ва галегоничĕсене хушса) электролизпа туса илеççĕ. Электролиза 1000 °С таран хĕртсе 4,7 А/см2 токпа иртереççĕ. Графит электродсем усă кураççĕ.


ХакĕТӳрлет

99-99,9 % тасалăхлă 1 грамм неодимăн хакĕ 2 - 5 доллар. Хакĕ туса илнĕ технгологипе çĕршывран, сутакан формăран тата усă курас тĕллеврен килет. Хальхи вăхăтра, тĕнчери экономика кризисĕ пирки, тĕп пасарсенче (Китай, Япони, США)хакĕсем чакаççĕ.

Усă курниТӳрлет

лантаноидсем хушшинче неодим самарипе, церипе, лантанпа пĕрле чи усă куракан элемент. Неодима усă куракан тĕп вырăнсем:

  • тĕслĕ кантăк (хĕрлĕ кăвак неодим кантăкĕ) тата лазер материалĕсем (хум тăршшĕ 1063 нм) тума;
  • ял хуçалăхĕнче тупăш ӳстерме, часрах шăтарма вăрлăха сапма усă кураççĕ;
  • Висмутпа сурьма теллуричĕсенчен тунă термоэлектрика материалĕсен çирĕплĕхне тата термо_ЭДСне вăйлă ӳстерет.
  • Неодим оксичĕ питĕ сахал сарăлакан коэффициентлă диэлектрик;
  • Неодим фторичĕ оптоэлектроника валли питĕ пахалăхлă кантăк çипписем тума усă кураççĕ.
  • НЕодим теллуричне термоэлектрика материалĕсенче усă кураççĕ. Вăл çирăплĕхне ӳстерет тата электрофизика пахалăхĕсене лайăхлатать. Термо-ЭДМ 170 мкВ/К.

ИзотопĕсемТӳрлет

Çутçанталăкри неодим çичĕ изотопран: 142Nd (27,2 %), 143Nd (12,2 %), 144Nd (23,8 %), 145Nd (8,3 %), 146Nd (17,2 %), 148Nd (5,7 %), 150Nd (5,6 %) тăрать. Скобкăра çутçантăлăкри хутăшри виçине палăртнă. Вĕсенчен пиллĕкĕшĕ, пĕлнĕ тăрăх, стабиллă, иккĕшĕ радиохастар изотопсен шутне кĕреççĕ. 144Nd альфа-аркану майĕпе çурма аркану тапхăрĕ - 2,38×1015 çул, 150Nd — йĕкĕр бета-аркану çурма аркану тапхăрĕ 7×1018 çул. 2003-мĕш çул тĕлне 124-161 масса числиллĕ 29 искуствăлла изотоп паллă, вĕсем тата 13 метатстабиллĕ тăрăмлă [2].

Хими пахалăхĕсемТӳрлет

Неодим металĕ сиве сывлăшра майĕпен, 150oC хăвăрт çунса неоодим (III) оксичĕ пулать:

4 Nd + 3 O2 → 2 Nd2O3

Неодим сивĕ шывпа майĕпен, вĕри шывпа хăвăрт хутшăнăве кĕрет:

2 Nd (s) + 6 H2O (l) → 2 Nd(OH)3 (aq) + 3 H2 (g)

Неодим металлĕ пĕтĕм галогенсемпе хутшăнăве кĕретs:

2 Nd (s) + 3 F2 (g) → 2 NdF3 (s) [хĕрлĕ-кăвак]
2 Nd (s) + 3 Cl2 (g) → 2 NdCl3 (s) [кĕрен]
2 Nd (s) + 3 Br2 (g) → 2 NdBr3 (s) [хĕрлĕ-кăвак]
2 Nd (s) + 3 I2 (g) → 2 NdI3 (s) [симĕс]

Празеодим кӳкĕрт йӳçĕкĕпе хутшăнса шупка кĕрен тĕслĕ [Nd(OH2)9]3+</sup комплекс пулать: [3]

2 Nd (s) + 3 H2SO4 (aq) → 2 Nd3+ (aq) + 3 SOШаблон:Su (aq) + 3 H2 (g)

ИзотопĕсемТӳрлет


КаçăсемТӳрлет

  1. ^ Редкол.:Кнунянц И. Л. (гл. ред.) . — Советская энциклопедия. — Т. 3. — 50 000 экз. — ISBN 5—85270—039—8
  2. ^ Audi, Bersillon, Blachot, Wapstra. The Nubase2003 evaluation of nuclear and decay properties, Nuc. Phys. A 729, pp. 3-128 (2003).
  3. ^ Chemical reactions of Neodymium. Webelements. Тĕрĕсленĕ 6 Çĕртме уйăхĕн 2009.


Лантаноидсем
Лантан | Цери | Празеодим | Неодим | Промети | Самари | Европи | Гадолини | Терби | Диспрози | Гольми | Эрби | Тули | Иттерби | Лютеци