Открыть главное меню
Маркăмăш (As)
Атом номерĕ 33
Ахаль япалалăхăн тĕсĕ Arsen 1a.jpgТимĕр тĕслĕ металмар
Атом пахалăхĕсем
Атом масси
(моль масси)
74.92159 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ 139 пм
Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон)
946.2(9.81) кДж/моль (эВ)
Электрон конфигурацийĕ [Ar] 3d10 4s2 4p3
Хими пахалăхĕсем
Ковалент радиусĕ 120 пм
Ион радиусĕ (+5e)46 (-3e)222 пм
Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе)
2.18
Электрод потенциалĕ 0
Йӳçĕклев степенĕсем 5, 3, -3
Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем
Тачăлăхĕ 5.73 (grey arsenic) г/см³
Ăшă удель калăпăшĕ 0.328[1] Дж/(K·моль)
Теплопроводность (50.2) Вт/(м·K)
Ирĕлӳ температури 1090 K
Ирĕлӳ ăшăлăхĕ n/a кДж/моль
Вĕрев температури 876 K
Пăслав ăшăлăхĕ 32.4 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 13.1 см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Чĕнтĕр тытăмĕ тригоналлă
Чĕнтĕр тапхăрĕ 4.130 Å
c/a танлашăнни 2.805
Дебай температури 285.00 K
As 33
74,92
[Ar] 3d10 4s2 4p31
Маркăмăш

МаркăмăшЭлементсен периодикăллă системин 33-мĕш хими элеменчĕ.


Ячĕ пулниТӳрлет

Вырăс чĕлхинчи маркăмăш ячĕ (мышьяк) шăшисемпе йĕкехӳресене пĕтерме усă курнипе çыхăннă. Грек сăмахĕ ἀρσενικόν персен زرنيخ (zarnik) — «сарă аурипигмент» тенине пĕлтерет. Халăх этимологийĕ ав.гр. ἀρσενικός — арçынăн сăмах патне илсе каять[2].

ИзотопĕсемТӳрлет

Биологи ролĕТӳрлет

Маркăмăшпа ун пĕтĕм çыхăнăвĕ наркăмăшлă. Нумай наркăмăш организăма лексен хăстарать, чĕкĕртет, хырăм ыратать, тĕп нерв системи пусăрăнать. Калифорнири Моно кӳллинче GFAJ-1 бактери тупнă. Ун ДНК-инче фосфор вырăнне маркăмăш вырнаçнă. [3][4][5].

Маркăмăшпа çутçанталăка варланиТӳрлет

Раççейри Кисан облаçĕн Скопин хулинче металлурги комбиначĕ нумай çул ĕçленĕ май 1500 тонна яхăн 80% маркăмăшлă тусан евĕр каяшсем пытарнă. Çынна вĕлерме 5 мг маркăмăш çитнĕ май, могильниксенче 200 милиард вилмелли доза вырнаçнă.[6].

КаçăсемТӳрлет

АсăрхавсемТӳрлет

  1. ^ Редкол.:Кнунянц И. Л. (гл. ред.) Химическая энциклопедия: в 5 т.. — Советская энциклопедия. — Т. 3. — 50 000 экз. — ISBN 5—85270—039—8
  2. ^ Frisk H. Griechisches etymologisches Wörterbuch, Band I.
  3. ^ Найдена бактерия с мышьяком в ДНК (выр.). Лента.Ру (3 декабря 2010). Тĕрĕсленĕ 3 Раштав уйăхĕн 2010.
  4. ^ Dwayne Brown, Cathy Weselby NASA-Funded Research Discovers Life Built With Toxic Chemical (акăлч.). NASA (2 декабря 2010). Тĕрĕсленĕ 3 Раштав уйăхĕн 2010.
  5. ^ Alla Katsnelson {{{пуçелĕк}}}.
  6. ^ Свиридова Ольга. Чисто рязанское отравление (выр.) (html). Независимая газета (2005-05-16). Тĕрĕсленĕ 24 Авăн уйăхĕн 2009.