Египет

Ҫурҫӗр Африкӑри патшалӑх

Еги́пет (грек. Αίγυπτος) — çурçĕр-тухăç Африкăра тата Азин пайĕнче (Синай çурутравĕ) вырнаçнă патшалăх; малтан — аял Нил шывĕн çумĕнчи йăрăм çĕр, кайран — çумри анлăрах территори; çавăн пекех çак территоринчи тем чухлĕ патшалăх тытăмлăхĕсемпе административла çĕрĕсем:

Египет
арап. جمهوریّة مصر العربیّة
малай Republik Arab Mesir
Ялав[d]Герб[d]
Никӗсленӗ/йӗркеленӗ дата 1922 çулхи нарăс, 28-мĕшĕ
Ӳкерчӗк
Официаллӑ ят арап. جُمهورِيّةُ مِصرَ العَرَبيّةِ
арап. مصر
акăл. Arab Republic of Egypt
акăл. Egypt
малай Republik Arab Mesir
малай Mesir
Кӗске ят 🇪🇬
Хутшӑннӑ Война на истощение[d]
Пулас пурнӑҫ тӑршшӗ 71,484 çулталăк[1]
Ят никӗсӗ Птах и Мицраим[d]
Этнохороним Egyptian, egyiptomi, egypter, ægypter, Egiptiano, Lägüptänan, مِصْرِيّ, مِصْرّيَّة, مِصْرِيُّونَ, египтяне, єгиптянин, єгиптянка, єгиптяни, מצרי, מצרית, egipteni, egiptean, egipteancă, মিশরীয়, egiziano, egiziana, egiziani, egiziane, Ägypter, Ägypterin, Ägypter, Ägypterinnen, misri, egipsian, Egypťan, Egypťanka, Egypťané, Egypťanky, exipcianu, exipciana, Égyptien[2], Égyptienne[2], ezisiana, ezisiane, ezisiani, ezisian, مصري, مصرية, مصراوا и مصريات
Официаллӑ чӗлхе Арап чĕлхи[3]
Гимнӗ Гимн Египта[d]
Культура культура Египта[d]
Девиз тексчӗ مصر أمّ الدنيا
Тӗнче пайӗ Африка и Ази
Патшалӑх
Администраци вырӑнӗ Каир
Вӑхӑт тӑрӑхӗ UTC+2:00[d] и UTC+3[4]
Шыв хӗрринче вырнаҫӑвӗ Вăтаçĕр тинĕсĕ, Нил и Хĕрлĕ тинĕс
Геоданнӑйсем Data:Egypt.map
Чи ҫӳллӗ вырӑн Гора Святой Екатерины[d]
Чи тарӑн вырӑн Каттара[d]
Ертӳлӗх форми Республика
Патшалӑх пуҫлӑхӗн должноҫӗ президент Египта[d]
Патшалӑх пуҫлӑхӗ Абдель Фаттах Халиль ас-Сиси[d]
Правительство пуҫлӑхӗн должноҫӗ премьер-министр Египта[d]
Правительство пуҫлӑхӗ Мустафа Мадбули[d]
Саккун йышӑнакан орган Парламент Египта[d]
Тӗп банк Центральный банк Египта[d]
Дипломатиллӗ ҫыхӑну Канада, Итали, Бразили, Раççей Патшалăхĕ, Германи, Израиль, Австрали, Украина, Сири, Ливи, Марокко, Судан, Эфиопи, Государство Палестина[d], Франци, Аслă Британи, Словени, Индонези, Кăнтăр Африка Республики, Швейцари, КНДР[d][5], Турци, Монголи, Уругвай, Кипр Республики, Хорвати, Аргентина, Тăнайçи Пăлхарĕ, Китай Халăх Республики, Дани, Алжир, Ирак, Малайзи, Пакистан, Тайвань, Пӗрлешӗннӗ Арап Эмирачӗсем, Республика Корея[d], Мексика, Кăнтăр Судан, Серби, Çĕнĕ Зеланди, Иордани, Япони, Инди, Грузи, Эрмени, Кени, Замби и Венгри
Пайташӗ Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 1476: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).
Ҫул ҫитни 21 лет
Мӑшӑрланма юракан ҫул 21 лет
Миҫере вӗренме тивӗҫ (чи пӗчӗк ӳсӗм) 6 лет
Вӗренме тивӗҫ ҫул (чи пысӑк ӳсӗм) 14 лет
Халӑх йышӗ
  • 107 476 864 чел. (2023 кăрлач 18)[15]
Административлӑ пайланӑвӗ Александрия[d], Асуан[d], Асьют[d], Бухейра[d], Бени-Суэйф[d], Каир[d], Дакахлия[d], Думьят[d], Эль-Файюм[d], Гарбия[d], Эль-Гиза[d], Исмаилия[d], Кафр-эш-Шейх[d], Матрух[d], Эль-Минья[d], Минуфия[d], Новая Долина[d], Северный Синай[d], Порт-Саид[d], Кальюбия[d], Кена[d], Красное Море[d], Шаркия[d], Сохаг[d], Южный Синай[d], Суэц[d] и Луксор[d]
Вырӑнти укҫа-тенкӗ египетский фунт[d]
Номиналлӑ ВВП 424 671 765 456 $[16] и 476 747 720 365 $[16]
Этемлӗх аталанӑвӗн индексӗ 0,731[17]
Inequality-adjusted Human Development Index 0,519[18]
Хӑйсем ҫине алӑ хунин индексӗ 3,4
Чикӗленсе тӑрать Судан, Ливи, Израиль, Государство Палестина[d], Бир-Тавиль[d] и Левант
Транспорт хӑш еннелле каять справа[d][19]
Электричество напряженийӗ 220 Вольт
Электричество разъемӗн тӗсӗ Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 1395: attempt to concatenate local 'prefix' (a nil value).
Улӑштарнӑ Королевство Египет[d] и Всепалестинское правительство[d]
Калаҫу чӗлхи египетский диалект арабского языка[d], ливийский диалект арабского языка[d], Egyptian Sign Language[d], арабский литературный язык[d], Бедуинский диалект восточного Египта и Леванта[d], Саидский диалект арабского языка[d], Kenzi[d], Копт чĕлхи, Сиуа[d], Беджа[d], акăлчан чĕлхи и малайский язык[d]
Лаптӑк
  • 1 010 407,87 ± 0,01 тăваткал километр
Ҫӳлти шайри домен .eg и مصر.[d]
Карта местонахождения
Рельефная позиционная карта
Географийӗ география Египта[d]
Чукун ҫул транспорчӗ ҫӳрекен ен слева[d]
Уҫӑ даннӑйсен порталӗ Egyptian Open Data initiative[d]
Экономики экономика Египта[d]
Халӑх йышӗн теми Население Египта[d]
Мазхабĕ маликитский мазхаб[d][20]
Шкулсенче вӗренмен ача йышӗ 1 456 758[21]
Джини коэффициенчӗ 31,5[22]
НДС виҫи 14 процент
Ача ҫуралассин пӗтӗмлетӳллӗ коэффициенчӗ 3,338[23]
Пӗлӳлӗх шайӗ 71 процент[24]
Демократи индексӗ 2,93[25]
BTI Governance Index 3,88[26], 4,16[26], 4,32[26], 4,23[26], 4,52[26], 4,44[26], 3,96[26], 3,86[26] и 3,77[27]
BTI Status Index 4,29[26], 4,88[26], 4,82[26], 4,76[26], 4,4[26], 4,28[26], 4,2[26] и 4,13[27]
Happy Planet Index score 43,2[28]
OpenStreetMap-ри пысӑклату шайӗ 4
Ҫӗршывӑн модиллӗ кочӗ 602
Ҫӗршывӑн телефон кочӗ +20
Хула префиксӗ 0
Васкавлӑ пулӑшӑвӑн телефон номерӗ Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 1395: attempt to concatenate local 'prefix' (a nil value).
Ҫӗршывӑн GS1 кочӗ 622
Автомобиль номерӗн кочӗ ET
Maritime identification digits 622
Ку тӑрӑхра ӳкернӗ фильмсен категорийӗ Category:Films shot in Egypt[d]
Египет на карте
Египет
Египет
Логотип Викисклада Медиафайлы на Викиампар

Истори тӳрлет

  • Династичченхи Икĕпат — фараонсен пĕрремĕш династийĕ Египета йĕркеличчен (пирĕн эрăччен 3100), икĕ патшалăхран тăнă:
  • Авалхи Икĕпат (Пирĕн эрăччен IV ĕмĕртен пуçласа I пинçуллăх варриччен) — фараон династийесем тытăмĕнчи патшалăх; пĕрремĕш перси (Пирĕн эрăччен 525), е иккĕмĕш перси (пирĕн эрăччен 343) вăрçи хыççăн пĕтет.
  • Ахеменидсен Египечĕ — Ахеменидсен перси империн улттăмĕш сатрапийĕ, пирĕн эрăччен 525—332 çç.тĕрекленсе ларнă.
  • Эллиниллĕ Египет (е Птоломейсен Египечĕ, пирĕн эрăччен 332—30 çç.) — вассаллă (пăхăнăвлă) эллиниллĕ патшалăхĕ (тĕп хули — Александри), Египета Александр Македонский çĕнтернĕ хыççăн йĕркеленĕ, Птоломей «династийĕ» ертсе пынă.
  • Рим Икĕпачĕ — Рим Империн провинцийĕ, образованная в 30 г. до н. э. после победы Октавиана Августа над Марком Антонием и Клеопатрой. Существовала до раздела Римской Империи.
  • Висанти ИкĕпачĕВисанти Империн провинцийĕ, IV—VII ĕмĕрсем.
  • Араб Халифачĕн Икĕпат провинцийĕ; пирĕн эрăри 640—642 çç.; Багдад халифачĕ аркансан уйрăм патшалах пулса тăрать — Каир халифачĕ (973—1517);
  • Çум-патшалăх Египет, Осман импери шутĕнчи, 1517 — 1914;
  • Икĕпат султаначĕ (1914—1922) — британи протекторачĕнче.
  • Икĕпат патшалăхĕ (1922—1953) — ирĕклĕхлĕ патшалăх, анчах та акăлчансен оккупациллĕ çарĕсем тăнă.
  • Икĕпат республики (1953—1958).
  • Пĕрлешнĕ Араб Республики (ПАР, 1958—1971) — Египетпа Сири пĕрлешӳллĕ патшалăх; Сири 1961 тухнă, вара çак официаллă ятпа Египет çинчен çеç каланă.
  • Арабсен Икĕпат Республики (АРЕ, 1971) — хальхи ячĕ;
  • Египет 1972—1977 çç. Ливипе Сирипе пĕрле Араб Республикисен Федерацине кĕнĕ.

Вулавăш тӳрлет

  • История древнего мира. М.: Наука, 1989:
  • Энциклопедический словарь. Том I. М.: Большая советская энциклопедия, 1953.
  1. ^ Институт статистики ЮНЕСКО
  2. ^ 1 тата 2 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  3. ^ 2 // دستور مصر (араб.)
  4. ^ https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/africa
  5. ^ https://www.ncnk.org/sites/default/files/content/resources/publications/NCNK_Issue_Brief_DPRK_Diplomatic_Relations.pdf
  6. ^ https://www.interpol.int/Member-countries/WorldИнтерпол.
  7. ^ https://www.interpol.int/Who-we-are/Member-countries/Africa/EGYPT
  8. ^ https://www.iho.int/srv1/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=452&lang=enМеждународная гидрографическая организация.
  9. ^ http://www.unesco.org/eri/cp/ListeMS_Indicators.asp
  10. ^ http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries.html
  11. ^ https://www.upu.int/en/Universal-Postal-Union/About-UPU/Member-Countries?csid=-1&cid=103
  12. ^ https://www.itu.int/online/mm/scripts/gensel8
  13. ^ https://public.wmo.int/en/members/egypt
  14. ^ https://www.who.int/choice/demography/by_country/en/
  15. ^ https://www.worldometers.info/world-population/egypt-population/
  16. ^ 1 тата 2 https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CDВсемирный банк.
  17. ^ Отчёт о развитии человечестваПрограмма развития ООН, 2022.
  18. ^ Отчёт о развитии человечестваПрограмма развития ООН, 2022.
  19. ^ http://chartsbin.com/view/edr
  20. ^ Distribution of the four schools of Islamic jurisprudence // Islamic Jurisprudence & LawУниверситет Северной Каролины, 2009.
  21. ^ Институт статистики ЮНЕСКО
  22. ^ https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI
  23. ^ Институт статистики ЮНЕСКО
  24. ^ Egypt, Arab Rep. // https://data.worldbank.org/indicator/SE.ADT.LITR.ZS (англ.)WB.
  25. ^ 2020 Democracy Index
  26. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 тата 15 https://www.bti-project.org
  27. ^ 1 тата 2 https://bti-project.org/en/reports/country-dashboard/EGY
  28. ^ https://happyplanetindex.org/countries/?c=EGY