Хура хăвăл

Disambig gray.svg Ку терминăн урăх пĕлтерĕшсем пур, пăхăр Хура хăвăл (пĕлтерĕшсем).

Хура хăвăл — çав тери хăватлă гравитаци туртăмĕллĕ уçлăх-вăхăтăн облаçĕ, унăн таврашĕнчен çутă хăвăртлăхĕпе куçакан (çав шутра çутăн хăйĕн кванчĕсем те) объктсем те уйрăлса каяймаççĕ.

«Хаббл» телескоп витĕр сăнанă ӳкерчĕк: Хастар галактика M87. Галактика тĕшшинче хура хăвăл пулма пултарать. Сăн çинче 5 пин çутă çулталакĕ тăршшĕ релятиви юхăвĕ
Пĕрлехи релятивизм теорийĕ
Гравитаци
Математикăра ăнлантарни
Космологи
Çавăн пекех «Физика порталĕ»

Çак облаçĕн чиккисене пулăмсен горизончĕ, унăн пахалăх виçине гравитаци радиусĕ теççĕ. Вăл сфера симметриллĕ хура хăвăлăн ахаль чухне Шварцшильд радиусĕпе танлашать:

,

где c — çутă хăвăртлăхĕ, M — кĕлетке йывăрăшĕ, G — гравитаци константи.

Хура хăвăлсем пирки пĕлӳн кун-çулĕТӳрлет

Пĕлӳ кун-çулĕнче виççĕ тапхăра палăртаççĕ:

Мичелăн «хура хăвăлĕ»Тӳрлет

Шаблон:Касă

Мичелл хыççăн, Шварцшильд патнеллеТӳрлет

Хура хăвăлсем валли Эйнштейн танлаштарăвесен тупсăмĕсемТӳрлет

Шварцшильд шутланиТӳрлет

 
Сăнарçă ĕçĕ: хура хăвăл тавра çаврăнакан вĕрӳ плазмăн аккреци дискĕ.

Райсснер — Нордстрём шутланиТӳрлет

Керр шутланиТӳрлет

Керр — Ньюмен шутланиТӳрлет


Термодинамика тата хура хăвăлсем пăсланса пĕтниТӳрлет

Хура хăвăла ӳкниТӳрлет

Хĕлĕхсен теорин моделĕпеТӳрлет

Хура хăвăлсем Çут ТĕнчереТӳрлет

Çавăн пекех пăхăрТӳрлет

АсăрхавсемТӳрлет

ВуламаллиТӳрлет

  • А. М. Черепащук. Чёрные дыры во Вселенной. — Век 2, 2005. — (Наука сегодня). — 2500 экз. — ISBN 5-85099-149-2
  • И. Д. Новиков, В. П. Фролов. Чёрные дыры во Вселенной // Успехи физических наук. — 2001. — Т. 131. — № 3. — С. 307—324.

КаçăсемТӳрлет