Открыть главное меню
Стандартлă палăртăвĕсем
Euler diagram of triangle types-ru.svg

Виç кĕтеслĕх — 3 тӳпеллĕ тата 3 енлĕ чи ансат нумай кĕтеслĕх; тӳремĕн пĕр тӳрĕ йĕр çинче вырнаçман виçĕ пăнчăна пушмаклă çыхăнтаракан татăксемпе хупарланă тӳремĕн пайĕ.

Виç кĕтеслĕхĕн тӳписене яланах латтин пысăк сас паллисемпе (A, B, C), кĕтесĕсен капашĕсене — грек сас паллисемпе (α,β,γ), хирĕçле енĕсене — пĕчĕк латтин сас паллисемпе (a, b, c) кăтартаççĕ.

Виç кĕтеслĕхĕн танмарлăхĕсемТӳрлет

Виç кĕтеслĕхĕн енĕсеем пĕр-пĕринпе çак танмарлăхсемпе çыхăннă:

  • a ≤ b + c
  • b ≤ a + c
  • c ≤ a + b

Эртех пĕр танмарлăхĕ тĕрĕс маар пулсан, виç кĕтеслĕх вырожденным? шутланать; малалла пур çĕрте те — невырожденный случай?.

Виç кĕтеслĕхсен тĕсĕсем
 
Шĕвĕр кĕтеслĕ
 
Пуклак кĕтеслĕ
 
Тӳр кĕтеслĕ
 
Тĕрлĕ енлĕ
 
Тан пĕçĕллĕ
 
Тан енлĕ

Виç кĕтеслĕхĕн тытăмлăхĕсемТӳрлет

Синуссен теоремиТӳрлет

 

(Теоремăран çак курăнать: эхер те a < b < c, ĕнтĕ α < β < γ)

Косинуссен теоремиТӳрлет

c2 = a2 + b2 — 2ab cos γ

(Пифагор теоремин пĕтĕмĕшли пулать)

Виç кĕтеслĕхĕн кĕтесĕсен суммин теоремиТӳрлет

α + β + γ = 180° (π)

Виç кĕтеслĕхĕн лаптăкĕТӳрлет

Кĕтесĕсен пысăкăшĕпеТӳрлет

  1.  , так как  , то:
  2.  
  3.  
  4.  
  5.  Герон формули
  6.  
  7.  
  8.  
     
  9.  тӳркĕтеслĕ виç кĕтеслĕх валли
  10.  пĕр тан енлĕ виç кĕтеслĕх валли
  11.   — енчен виç кĕтеслĕхе енĕпе тата ун патĕнчи икĕ кĕтеспе палăртсан
  12.   — енчен виç кĕтеслĕхе енĕпе тата ун патĕнчи икĕ кĕтеспе палăртсан

Ăçта:

  •    енне антарнă çӳллĕш,
  •   — периметр çурри,
  •   — шала кĕртнĕ çаврашкан радиусĕ,
  •   — тавра врнаçнă çаврашкан радиусĕ,
  •   — виç кĕтеслĕхтĕррин координачĕсем.

Виçкĕтеслĕхĕн кĕтесĕсен сумлăхĕ 180° тан пулнипе, виçкĕтеслĕхĕн ытти икĕ кĕтесĕ шĕвĕрлĕ (90° сахал) пулмалла. Çак тĕссене палăртаççĕ:

  • Эхер виçкĕтеслĕхĕн пу кĕтесĕсем шĕвĕр, ĕнтĕ виçкĕтеслĕхе шĕвĕркĕтесĕ теççĕ;
  • Эхер виçкĕтеслĕхĕн пĕр кĕтесĕ мăка (90° чылай), ăна мăка кĕтеслĕ теççĕ;
  • Эхер виçкĕтеслĕхĕн пĕр кĕтесĕ тӳрĕ (90° тан), ăна тӳркĕтеслĕ теççĕ. Тӳре кĕтес тавакан икĕ енĕсене катетсем, тӳрĕ кĕтесе хирĕслĕ енне гипотенуза теççĕ.

Çавăн пекех пăхăрТӳрлет

КаçăсемТӳрлет