Открыть главное меню
Disambig gray.svg Ку терминăн урăх пĕлтерĕшсем пур, пăхăр Вăхăт (пĕлтерĕшсем).
Паян — 2019 çулхи Юпа уйăхĕн 20-мĕшĕ, 12:24 (UTC)

Вăхăт, — физикăпа философин тĕп ăнлавĕсенчен пĕри, уçлăх-вăхăт координчĕсенчен пĕри. Унăн тăрăхĕпе физика кĕлеткисен тĕнче йĕрĕсем иртеççĕ.

вăхăт
Виçмелли виçесем
СИ çек
СГС çек
Disambig gray.svg Ку терминăн урăх пĕлтерĕшсем пур, пăхăр Вăхăт (пĕлтерĕшсем).
Вăхăта сăнама, тĕслĕхрен, будильникпа усă кураççĕ.

Философиретавăрайманлă куçăм (пĕр еннелле кăна куçакан — иртнĕлĕхрен, хальлĕлĕх витĕр пуласлăха)[1], кулленхи пурнăç ăшĕнче фактсем ятлă мĕнпур процессем.

Шутлав (метрологи) йĕркипе вăхăт ăнлавĕн иккĕ аспектне палăртнă:

Вăхăт пахалăхĕсемТӳрлет

Чи малтанах, вăхăтăн тĕлĕллĕх пур («Вăхăт сăнни» пăхăр).
Рудольф Карнап Глава 3. Измерения и количественный язык // Философские основания физики: Введение в философию науки. = R. Carnap. Philosophical Foundations of Physics: an introduction to the philosophy of science. — М.: Прогресс, 1971. — 392 с.</ref>.

Вăхăтăн тĕлĕллĕхĕТӳрлет

Хальхи ăсчахсен чылайрахăшĕн шухăшĕпе, малтанлăхпа пуласлăхăн уйрăмлăхĕ принциплă шутланать. Хальхи ăслăх хыпарĕсемпе килĕшӳллĕ, информаци малтанлăхран пуласлăха куçать, каялла пулаймасть. Термодинамикăн иккĕмĕш пуçламăшĕ те пуласлăхра энтропи нумайланса пырасса пĕлтерет.

Тепĕр енчен, хăшпĕр тĕпчевçĕсем урăхла калаççĕ.

Вăхăта шутланиТӳрлет

Астрономире тата навигацире вăхăта шутланиТӳрлет

Вăхăт виçисемТӳрлет

Тĕп статья: Вăхăт виçисем


  • Зептоçеккунтă 10−21çек (йĕтре реакцисен динамики)
  • Йоктоçеккунтă 10−24çек (тăнăçлă мар элементарлă пĕрчĕсен çуралăвĕ-арканăвĕ)

ГеологиреТӳрлет

ИсториреТӳрлет

МетрологиТӳрлет

ЭталонсемТӳрлет

Юхакан вăхăта шутламалли хатĕрсем (автономлисем)Тӳрлет

Вăхăт интервалĕсене туса кăтартмалли хатĕрсемТӳрлет

Вăхăт интервалĕсене виçмелли хатĕрсемТӳрлет


Тĕпчесе уçнисем, туса кăларнисемТӳрлет

Çавăн пекех пăхăрТӳрлет

АсăрхавсемТӳрлет

  1. ^ Существует ли «стрела времени?», А. И. Гулидов, Ю. И. Наберухин
  2. ^ 1, 2, 3, 4 тата 5 RIPOLFACT. Ежегодный альманах фактов: Весь мир. Полный спектр информации о странах, мире и вселенной. — М.: РИПОЛ классик, 2007. — 1088 с.: илл., ISBN 978-5-7905-5024-9, Некоторые замечательные изобретения, с. 374—387;
  3. ^ Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок StatPhys не указан текст
  4. ^ Р. В. Паунд О весе фотонов. Успехи физических наук, 1960 ç., раштав
  5. ^ Нарушение СP-симметрии. поиск его истоков. Дж. В. Кронин, Успехи физических наук, 1981, юпа

ВуламаллиТӳрлет

КаçăсемТӳрлет