Ĕпхӳ кĕпĕрни

Ĕпхӳ кĕпĕрниРаççей империн администрациллĕ виçе. Кĕпĕрне тĕп хули — Ĕпхӳ. 1865 çулта Ăренпур кĕпĕрнине Ĕпхӳ тата Ăренпур кĕпĕрнисене пайланă.

Администрациллĕ пайлануПравить

Ӳкерчĕк:Ufim gub.png
Ĕпхӳ кĕпĕрнин администрациллĕ пайланăвĕн картти
Уес Уес хули Лаптăк, пин тв. ç. Пурăнан халăх, пин çын
1 Пелепей Пелепей 22,162 368,201
2 Бирск Бирск 24,6148 428,761
3 Златоуст Златоуст 18,4557 129,194
4 Мензели Мензели 11,6406 391,868
5 Çтерлĕ Çтерлĕ 18,6922 331,949
6 Ĕпхӳ Ĕпхӳ 17,184 375,718

Халăх йышĕПравить

1897 çулхи халăх çыравĕ, тăван чĕлхе енĕпе[1]:

 
Кĕперне гербĕ, Александр II çирĕплетнĕ официаллă ăнлантару (1878)
Уес пушкăртсем вырăссем тутарсем марисем чăвашсем мишерсем тата
тептерсем
ирçĕсем удмуртсем
Кĕпĕрне пĕтĕмĕшле 41,0 % 38,0 % 8,4 % 3,7 % 2,8 % 2,8 % 1,7 % 1,0 %
Пелепей 53,8 % 20,4 % 11,3 % 1,7 % 7,3 % 2,2 % 2,4 %
Бирск 52,7 % 28,4 % 13,3 % 4,3 %
Златоуст 27,7 % 65,5 % 1,1 % 4,2 % 1,2 %
Мензели 32,4 % 32,6 % 28,2 % 3,9 % 1,2 %
Çтерлĕ 35,4 % 40,0 % 6,2 % 7,3 % 4,9 % 4,9 %
Ĕпхӳ 30,7 % 61,2 % 1,2 % 1,1 % 2,7 % 1,0 %

ЕртӳлĕхПравить

КĕпĕрнетĕрсемПравить

Х. Я. А. Титул, чин, хисеп Ĕç вырăнне йышăннă тапхăр
Аксаков Григорий Сергеевич патшалăх чăн канашçи
11.06.1865—20.01.1867
Ушаков Сергей Петрович патшалăх чăн канашçи
19.02.1867—24.03.1873
Щербатский Ипполит Фёдорович патшалăх чăн канашçи
24.03.1873—02.07.1876
Левшин Владимир Дмитриевич патшалăх чăн канашçи
02.07.1876—29.02.1880
Шрамченко Павел Платонович патшалăх чăн канашçи
20.04.1880—22.11.1881
Щепкин Николай Павлович патшалăх чăн канашçи
23.01.1882—22.07.1883
Полторацкий Пётр Алексеевич камергер, патшалăх чăн канашçи
22.07.1883—16.02.1889
Норд Лев Егорович генерал-майор
10.03.1889—19.01.1894
Логвинов Николай Христофорович патшалăх чăн канашçи
17.02.1894—29.10.1896
Богданович Николай Модестович патшалăх чăн канашçи
29.10.1896—28.05.1903
Соколовский Иван Николаевич генерал-майор
28.05.1903—24.11.1905
Ключарёв Александр Степанович патшалăх чăн канашçи
24.11.1905—28.02.1911
Башилов Пётр Петрович патшалăх чăн канашçи
28.02.1911—1917

Транспорт тата çыхăнуПравить

Ĕпхӳ кĕпĕрнипе Самар-Златоуст чукун çулĕ (545 çухрăм) иртнĕ.

ПĕлӳлĕхПравить

МедицинаПравить

1899 çулта кĕпĕрнере 101 тухтăр тăрăшнă, вĕсенчен 50 ялти тата 11 чукун-çул çинчисем. 207 фельдшер, вĕсенчен 144 ялсенче; фельдшерских учеников 12, повивальных бабок 32 (вĕсенчен 8 ялсенче), 6 шăл тухтăрĕ (Ĕпхӳре). Пурĕпе 59 пульницă (1271 кровать), вĕсенчен 26 ялти (827 кровать), 20 ту савучĕсен, 5 тĕрмесен, 7 урăх ведомствăсен, 1 чукун çулсен. 1899 çулта пурĕпе 791982 çынна сипленĕ. 13 аптекă, вĕсенчен 5 ялсенче. 28 выльăх тухтăрĕ, 8 фельдшер, 13 стражник.

НалуксемПравить

АрхеологиПравить

Археологи енчен кĕпĕрне пуян: чылай вал, хулаш, курган (Р. Г. Игнатьев, «Памятники доисторических древностей Уфимской губернии», в «Справочной книжке Уфимская губернии на 1883 г.»). Кургансенче бронза, ылтăн кĕмĕл япаласене тупнă.

АсăрхавсемПравить

ВуламаллиПравить

КаçăсемПравить