Disambig gray.svg Ку терминăн урăх пĕлтерĕшсем пур, пăхăр Шыв (пĕлтерĕшсем).

Шыв — шывамăшĕн оксичĕ, гидроксид, йӳçĕхнĕ (тутăхнă) шывамăш. Метал мар сывлăшпа икĕ атомлă шывамăш, тĕссĕр, шăршăсăр шĕвек. Хими формули — H2O. Цельси температури тăрăх 0 градусран аяла ансан хытă тăрăма куçать, пăр е юр пулать. Температури цельсий тăрах 100 градусран çӳлĕрех хăпарсан сывлăш тăрăмне куçать, пăс пулать. Çутçанталăкра питĕ кирлĕ пулăм[1].

Шыв

Физика пахалăхĕсемПравить

Шыв йĕркеллĕ условисенче шĕвек тарăмра пулать, çав вăхăтрах ытти элементсен водород çыхăнăвĕсем газ форминче (H2S, CH4, HF). Водород атомĕсем кислород атомĕсене 104,45° (104°27′) кĕтеспе çыхăннă. Çавăнпа шыв молекулин электричество диполь моменчĕ пысăк (p = 1,84 Д, Синиль йӳçĕкĕнчен çеç пĕчĕкрех). Шывăн кашни молекули 4 Водород çыхăнăвĕ таран тăвать, вĕсенчен иккĕше кислород атомĕн, иккĕше водород атомĕсен[2]. Шывамăш çыхăнăвĕсем нумай пулна пирки шывăн вĕрекен темпертаури тата уделлă пăс тăвакан ăшши пысăк[2]. Шывамăш çыхăнăвĕсем пулман пулсан йӳçамăш Менделеев тапăлĕнчи вырăнне шута илсе тата йӳçамаш евĕр хими элеменчĕсен (кӳкĕрт, селен, теллур) вĕрекен температурăна астуса шыв −80 °С веремелле, −100 °С шанмалла[3].

Шывăн тĕрлĕ изотоп модификацисен тĕрлĕ температурăри физика пахалахĕсем[4]:

Шыв модификацийĕ Максималлă тачалăх температури
°С
Виççĕллĕ пăнчă температури
°С
Н2O 3,9834 0,01
D2O 11,2 3,82
T2O 13,4 4,49
Н218O 4,3 0,31

Шыв полярлă япаласене лайăх ирĕлтерет, ку пурăнакан организăмсене питĕ кирлĕ. Чĕрĕ клеткăпа клеткăсем хушшинчи сыпăра шывра ирĕлнĕ хими çыханăвĕçем пĕр-пӗринпе çыхăнаççĕ[5]. Шыв çер çинчи пĕтĕм пĕр клеткăллă тата нумай клеткăллă организăмсене кирлĕ.

Шыв фазисен диаграмми: Y тĕнĕл — пусăм, Па·10n, X тĕнĕл — температура, Кельвин, S — хытă, L — шĕвек, V — пăс, CP — Критикăллă пăнчă, TP — Виççĕллĕ пăнчă температури (273.16°K, 611.73 Па).
Ӳкерчĕк:Water phase diagram.gif
Шыв фазисен диаграмми: вертикаллă тĕнĕл — пусăм, Па, горизонталлă тĕнĕл — температура, Кельвин. Критикăллă пăнчă(647,3 K; 22,1 МПа) тата Виççĕллĕ пăнчă температури (273,16 K; 610 Па) пăнчăсем палăртнă. Рим цифрсемпе пăрăн тĕрлĕ фазизене палăртнă отмечены различные структурные модификации льда


Юр пĕрчи типĕсем

Изотоп модификацисемПравить

Йӳçамăшпа шывамăшăн та çутçанталăкри тата ӳнерлĕ изотопĕсем пур. Изотопĕсем нейтронĕпе кăна улăшăнса тăраççĕ. Шывамăш изотопĕсен типĕсем шыв молекулине кĕнипе çакăн пек тĕслĕ шывсене уйрăлаççĕ:

Кранри шывра йывăр йӳçамăшлă шыв (H2O17 тата H2O18) D2O16 шывран нумайрах: вĕсем, шайлашуллă, 1,8 кг тата 0,15 кг пĕр тоннăна[3].


АсăрхавсемПравить

  1. ^ Шыври наркӑмӑшлӑ япаласем
  2. ^ 1 тата 2 Ларионов А. К. Занимательная гидрогеология. — Москва: Недра, 1979. — С. 157. — 5-12 с.
  3. ^ 1 тата 2 Петрянов И.В. Самое необыкновенное вещество. — 1965. — № 3. — С. 2—14.
  4. ^ Physics of Ice (15 страница)
  5. ^ Молекулярные преобразователи энергии в живой клетке (Тихонов А. Н., 1997)

Çав. пекехПравить

КаçăсемПравить