Темтепĕр курни

(Шаркурни çинчен куçарнă)

Темтепĕр курни — пĕтĕмпех çупăрласа иртнĕ пулăм, кĕтмен чухне пулни е пурнăçри чĕрчĕк тĕслĕх, ăнсăртран пулнисен тата шутламан тĕслĕхсен умхыçлăхĕ; кĕтмен чăнлав, манăçми туни, хумхантаруллă çӳрев, кăсăклă хăтлану, çӳçентерекен пăтăрмах е савăклă авантюра.

Ньюэлл Конверс Уайет «Çав тери пысăк кальмар темтепĕр курни» (1939 тĕлн.)

Ăнлава ăнлантарниПравить

«Темтепĕр курни» ăнлав, пачах иккĕленмесĕрех, литературăран (романсенчен) пулса тухнă. XII ĕмĕрĕн иккĕмĕш виçпайĕнче Францире романри ĕçе ятарлă aventure сăмахпа палăртма тытăннă. Чи малтанах, авалхи сюжетсемпе çырнă калавсенче, ăна, «шăпа пӳрни» шухăшлавĕнче ускурнă, пулас; çавăнпа та хăшчух (тĕслĕхрен, Берулĕн «Тристанĕнче») вăл, метонимилле, «ăраскалсăр тĕрт» тенине пĕлтерет. Кретьен де Труа тата çав ăрури урăх романçăсем çак сăмаха уйрăм шухăшлава çитернĕ; унпа, ытти хăтланусем касинче хăйĕн вырăнне тупнă (уйрăммăн «авантюра» пулмасть) тата «паттăра» çав тери тĕслĕх илмелле тăрăма çитерекен, хăтланусене палăртма тытăннă.

Пурне те шута илсен, çак сăмах этимологи енчен те (глаголăн пулас вăхăтĕнчен лат. advenire («пулкалать»)) хавхалантарать. [1]

УскурниПравить

Темтепĕр курни — чылай контекстсенче тата ситуацисенче çыраççĕ.

Тĕслĕхрен, вăл — калавсен, кăссайсен тата юмахсен, драмăсен тата спектакльсен палăртнă компоненчĕ; унпа кĕнекесен, фильмсен, мусăк хайлавĕсен тата компьютер вăййисен сюжечĕсенче тата фабулисенче усă кураççĕ.

Тепĕр курнипе çаплах пĕлӳ илни, спорт, туризм облаçĕсенче тата йăпанăçсен урăх формисенче ускураççĕ. Çакнашкал темтепĕр курни жанрĕн тĕслĕхĕсем:

Çав. пекехПравить

АсăрхавсемПравить

  1. ^ Поль Зюмтор. Опыт построения средневековой поэтики. СПб., 2002, с. 373—374.

ЛитератураПравить

  • А. З. Вулис В мире приключений: Поэтика жанра. — М.: Советский писатель, 1986. — 20000 экз.