Disambig gray.svg Ку терминăн урăх пĕлтерĕшсем пур, пăхăр Рубин (пĕлтерĕшсем).

Руби́н (лат. rubens, rubinus — хĕрлĕ; кивел. сардис, лал, хĕрлĕ яхонт), Al2O3окислĕсен класне кĕрекен минерал, корундăн тĕрлĕ тĕслĕхĕ.

Рубин
Ruby cristal.jpg
Якатман рубинăн кристаллĕ, тăршше 2 см яхăн.
Формула Al2O3
Хутăш Cr
Сингони Тригональлĕ
Тĕс Хĕрлĕ, хĕрлĕ-кĕрен, хĕрлĕ-пурпур, шупка хĕрлĕ
Йĕр тĕсĕ Шурă
Ялтăру Кантăк
Янкăрлăх Янкăр
Хытăлăх 9
Çыпăçтарулăх Лайăхах мар
Катăлни Рак евĕр.
Тачăлăх 3,99 - 4,10 г/см³
Çутă пăрăнни 1,763 - 1,772
Хысакланă рубин

ХарактеристикаПравить

Рубин — минерал, корундӑн тӗрлӗ енӗсем, оксидсен класӗ, тригоналлӑ сингони класӗ шутне кӗреҫҫӗ. Ҫирӗплӗх—моос шкали 9, ҫирӗплӗх 3,97-4,05 г/смм, тӗплӗнрех с.корунд. Оптика анизотропийӗ пур.

Хӗрлӗ шпинельтен кристалл формипе уйӑратпӑр, хӑш — пӗр чухне-пысӑк йывӑрлӑхпа, сӑмахран, микроскоп айӗнче.

Хӗрлӗ сӑрпа уксах хутӑштарать. Хӗрлӗ корундсене рубинсем, кӑвак-сапфирсем теҫҫӗ. Ҫутӑ сӑрланӑ сапфирсем е тӗссӗр корунд ювелир пахалӑхӗн лейкосапфирӗ теҫҫӗ.

"Ҫӑлтӑр пек" рубинпа сапфирӑн тӗрлӗ енӗсем, астеризм эффекчӗ лайӑх палӑракан эффекчӗ кабошон евӗрлӗ йӗркеленеҫҫӗ.

Хӑнӑхса ҫитПравить

I категорири хаклӑ чулпа усӑ курнӑ[1].

Ювелирпа часовой промышленноҫра, ҫавӑн пекех квант электроникинче те усӑ кураҫҫӗ. "Рубин" ятлӑ синтез корундӗсемпе часовой механизмсенче "чул" изделисемпе усӑ кураҫҫӗ.

Синтез рубинӗпе ҫутта кӑларакан активлӑ хутлӑхра, 1960 ҫулта Майман Теодор туса хатӗрленӗ пӗрремӗш ҫирӗп лазерта усӑ курнӑ. Синтезлӑ рубинсенчи лазерсемпе халӗ те усӑ кураҫҫӗ.

ВуламаллиПравить

  • Андерсон Б. Определение драгоценных камней. М.: Мир, 1983
  • Дронова Н. Д. Что надо знать эксперту по драгоценным камням. М.: Известия, 2006
  • Дронова Н. Д. Что надо знать оценщику ювелирных изделий . М.: Известия, 2007.
  • Дронова Н. Д. Ювелирные изделия. М..: Изд. дом «Ювелир», 1996
  • Киевленко Е. Я., Сенкевич Н. Н., Гаврилов А. П. Геология месторождений драгоценных камней. М.: Недра, 1974
  • Пыляев М. И. Драгоценные камни .М. : Стрелец, 1990.
  • Рид П. Геммология. М.: Мир, 2003.
  • Синкенс Дж. Руководство по обработке драгоценных и поделочных камней. М.: Мир, 1989.
  • Ферсман А. Рассказы о самоцветах. М.: Наука, 1974.

АсăрхавсемПравить

КаçăсемПравить