Пысăк сирпĕнни

(Пысăк сирпĕнӳ çинчен куçарнă)
Космологи
WMAP 2006 94 GHz temperature map.png
Тăванла темăсем

Пысăк сирпĕнӳ (акăл. Big Bang) — гипотезлă Çут Тĕнче сарални, унăн умĕн Çут Тĕнче сингулярлă тытăмра пулнă.

Ӳкерчĕк:Universe expansion rus.png
Пысăк сирпĕнӳ теорипе, Çут Тĕнче пулса тухнă чухне сав тери тачă та хĕрӳ тытăмĕнче, космологи сингулярлăхĕнче пулнă.

Пысăк сирпĕнӳ теорин хальхи шухăшсемТӳрлет

Хальхи чухлавсемпе, эпир куракан Çут Тĕнче 13,73 ± 0,12 млрд [1] çул каялла малтанхи «сингуляр» 1032 K (Планк температури) температурăллă тата 1093 г/см3 яхăн (Планк тачăлăхĕ) тачăллă тытăмран пулса кайнă, çавăнтанпа вăл пĕрмаях саралса сивĕнсе пырать. Малтанхи Çут Тĕнче çав тери тачă хăватлă, çӳлĕ температурăпа çӳлĕ пусăмлă пĕр тĕслĕ изотропи хутлăхĕ пулнă. Çут Тĕнче саралса сивĕнсе пыни шĕвекрен газа куçăм фази пек, анчах та тĕрĕсрех элементарлă пĕрчĕсем шайĕнче.

10−35 çеккунтран Планк тапхăрĕ (Планк вăхăчĕ — Пысăк сирпĕнӳ хыççăн 10−43 çеккунт иртсен, çав вăхăтра гравитаци хутшăнăвĕ ытти тĕплĕх хутшăнăвĕсенчен уйрăлса каять) фаза куçамне пула Çут Тĕнче экспонентăллă саралса каять. Çак тапхăра космослăх инфляцийĕ тенĕ. Çак тапхăр вĕçленсен Çут Тĕнчене тумалли материал Кварк-глюон плазми пулнă.

Пысăк сирпĕнĕве уçнин кун-çулĕТӳрлет

Термин кун-çулĕТӳрлет

Пысăк сирпĕнӳ теори тиркевĕТӳрлет

Çавăн пекех пăхăрТӳрлет

АсăрхавсемТӳрлет

КаçăсемТӳрлет