Пуштунсем, паштунсем (пушту پښتون‎ анăç [paʂtun], тухăç [paxtun], перс. پختون [pæχtun], урду پٹھان, хинди पठान paṭhān [pəʈʰaːn]) е афгансем (перс. افغانی [æfʁɒːniː]) — Афганистанăн ытларах кăнтăрĕнче, кăнтăр-тухăçĕпе кăнтăр-анăçĕнче тата Пакистанăн çурçĕр анăçĕнче вырнаçнă иран халăхĕ. Вĕсем тухăç иран пашто чĕлхипе калаçаççĕ, номадизм йăлипе пурăнаççĕ, Пуштунвалай кодекс чысне тытаççĕ[11], вĕсен йăх-ăру структури çав тери туратлă[12].

Пуштунсем
Хальхи вырнаçăвĕ тата йышĕ

Пурӗ: 42 млн çын
Пакистан Пакистан — 28 млн çын[1][2]
Афганистан Афганистан — 13 млн çын [3]
ПАЭ ПАЭ — 315,5 пин çын[4]
Иран Иран — 110 пин çын (1993)[5]
Аслă Британи Аслă Британи — 100 пин çын[6]
Канада — 26 пин çын[7]
Ӳкерчĕк:Flag of IND.svg Инди — 11.086[8]
РФ - 9 800 АПШ — 7,71 пин çын[9]

Малайзи Малайзи тата Сингапур Сингапур — 5,1 пин çын[10]
Чĕлхе пушту, çаплах урду, дари
Тĕн ислам (ытларах суннит еннелле)
Кĕрет  Иран халăхĕсем
Ку терминăн урăх пĕлтерĕшсем пур, Афгансем пăхăр.

Вырнаçни

тӳрлет
 
Афганистанри этнос ушкăнĕсем вырнаçса пурăнакан территорине кăтартакан ЦРУ картти (2005 ç.)
 
Пуштунсем (симĕс сăрă) Афганистанра тата Пакистанра вырнаçни. 1980 çул.

Антропологи

тӳрлет

Антропологи енĕпе пуштунсем индо-иран расине кĕреççĕ.

Каписа, Парван, Газни, Забуль, Кандагар тата Урузган çĕрĕсенчи пуштунсем памир-фергана расине кĕреççĕ[13].

 
Хĕçпăшалланнă пуштун ĕскерĕсем.

Пуштун çыравçисем

тӳрлет

Çав. пекех

тӳрлет

Асăрхавсем

тӳрлет
  1. ^ Population by Mother Tongue Архиври копи, 17 Нарӑс уйӑхӗн 2006 Wayback Machine çинче, Population Census Organization, Government of Pakistan . Retrieved 7 June 2006.
  2. ^ Census of Afghans in Pakistan, UNHCR Statistical Summary Report . Retrieved 10 October 2006.
  3. ^ Afghanistan, CIA World Factbook. Retrieved 7 June 2006.
  4. ^ United Arab Emirates: Demography, Britannica.com . Retrieved 15 March 2008.
  5. ^ Ethnologue report for Southern Pashto: Iran (1993). SIL International. Ethnologue: Languages of the World. Тĕрĕсленĕ 5 Ҫу уйӑхӗн 2012.
  6. ^ Maclean, William. Support for Taliban dives among British Pashtuns, Reuters (2009-06-10). Тĕрĕсленĕ 6 Ҫурла уйӑхӗн 2009.
  7. ^ Ethnic origins, 2006 counts, for Canada. 2.statcan.ca (2009-12-11). çăлкуçран архивланă 14 Нарӑс уйӑхӗн 2012. Тĕрĕсленĕ 17 Ака уйӑхӗн 2010.
  8. ^ 2002 ç. халăх çыравĕ: Afghani/Kabuli/Pashto
  9. ^ Language Spoken at Home US Census Bureau . Retrieved 15 March 2008.
  10. ^ http://www.joshuaproject.net/peopctry.php . Retrieved 6 September 2008.
  11. ^ Globalized Islam: The Search For A New Ummah By Olivier Roy, pg. 261
  12. ^ Khushal Khan Khattak. çăлкуçран архивланă 14 Нарӑс уйӑхӗн 2012. Тĕрĕсленĕ 25 Ҫурла уйӑхӗн 2010.
  13. ^ Ошанин, Памиро-ферганский тип, 1931 (ex Montandon, 1928) 2018 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 30-мӗшӗнче архивланӑ.

Каçăсем

тӳрлет

Библиографи

тӳрлет
  • Ahmad, Aisha and Boase, Roger. 2003. «Pashtun Tales from the Pakistan-Afghan Frontier: From the Pakistan-Afghan Frontier.» Saqi Books (March 1, 2003). ISBN 0-86356-438-0.
  • Ahmed, Akbar S. 1976. «Millennium and Charisma among Pathans: A Critical Essay in Social Anthropology.» London: Routledge & Kegan Paul.
  • Ahmed, Akbar S. 1980. «Pukhtun economy and society.» London: Routledge and Kegan Paul.
  • Banuazizi, Ali and Myron Weiner (eds.). 1994. «The Politics of Social Transformation in Afghanistan, Iran, and Pakistan (Contemporary Issues in the Middle East).» Syracuse University Press. ISBN 0-8156-2608-8.
  • Banuazizi, Ali and Myron Weiner (eds.). 1988. «The State, Religion, and Ethnic Politics: Afghanistan, Iran, and Pakistan (Contemporary Issues in the Middle East).» Syracuse University Press. ISBN 0-8156-2448-4.
  • Caroe, Olaf. 1984. «The Pathans: 500 B.C.-A.D. 1957 (Oxford in Asia Historical Reprints).» Oxford University Press. ISBN 0-19-577221-0
  • Dani, Ahmad Hasan. 1985. «Peshawar: Historic city of the Frontier.» Sang-e-Meel Publications (1995). ISBN 969-35-0554-9.
  • Dupree, Louis. 1997. «Afghanistan.» Oxford University Press. ISBN 0-19-577634-8.
  • Elphinstone, Mountstuart. 1815. «An account of the Kingdom of Caubul and its dependencies in Persia, Tartary, and India: comprising a view of the Afghaun nation.» Akadem. Druck- u. Verlagsanst (1969).
  • Habibi, Abdul Hai. 2003. «Afghanistan: An Abridged History.» Fenestra Books. ISBN 1-58736-169-8.
  • Hopkirk, Peter. 1984. «The Great Game: The Struggle for Empire in Central Asia.» Kodansha Globe; Reprint edition. ISBN 1-56836-022-3.
  • Wardak, Ali «Jirga — A Traditional Mechanism of Conflict Resolution in Afghanistan» 2006 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 7-мӗшӗнче архивланӑ., 2003, online at UNPAN (the United Nations Online Network in Public Administration and Finance).
  • «A Study of the Greek Ancestry of Northern Pakistani Ethnic Groups Using 115 Microsatellite Markers.» A. Mansoor, Q. Ayub, et al.Am. J. Human Genetics, Oct 2001 v69 i4 p399.