Открыть главное меню

Каллисто (лат. Callisto; грек Καλλιστώ) — Юпитерăн Галилео Галилей уçнă 4 спутниксенчен пĕри, калăппăшĕпе иккĕмĕш спутникĕ. Ятне авалхи грек мифологири Зевсăн еркĕнне — Каллистона асăнса панă. Ят пама Симон Марийсĕннĕ[1]. Марий ку сĕнĕве Кеплер Иоганн панă тесе каланă[2]. Галилей Галилео 1610-мĕш çулхи кăрлач уйăхĕнче спутника тата Юпитерăн 3 пысăк спутникĕсемпе пĕрле уçнă(Ио, Европой тата Ганимедом)[3] Курăнакан çăлтăр виçи - 5,65 (в хирĕç тăнинче)[4] . Юпитер тавра çăврăнать.

style="font-size:larger;"
Каллисто (спутник)
colspan="2" style="text-align:center; background: #E8AB79;" Каллисто
Орбита пахалăхĕсем
категори
Уçни
уçакан Галилео Галилей
уçнă вырăн
уçнă вăхăт 08.01.1610
Орбита пахалăхĕсем
style="vertical-align:top;" Афели
Перигели
Мăн çуртĕнĕл 1 882 700 км
Орбитăллă эксцентриситет 0,0074
Орбитăллă тапхăрĕ
Сидери тапхăрĕ 16,6890184 кун
Орбитăллă хăвăртлăхĕ 8,204 км/ç
Вăтам аномали
Тайăмĕ 0,192° (Лаплас тӳремçин тĕлне)
Хăпаракан çыххин долготти
Перицентрăн аргуменчĕ
Спутниксем
bgcolor="#E8AB79" colspan="2" Физика пахалăхĕсем
Размер
Экваториаллă радиус
Полярлă радиус
Планета пичĕн лаптăкĕ 7,30Шаблон:Esp км2 (0,143 çĕрĕн)Шаблон:Ref label
Хĕсĕнни
Калăпăшĕ 5,9Шаблон:Esp км3 (0,0541 çĕрĕн)Шаблон:Ref label
Йывăрăшĕ 1,075 938 ± 0.000 137Шаблон:Esp кг (0,018 çĕрĕн)
Вăтам тачăлăхĕ 1,834 4 ± 0,003 4 г/см3
Экватăрти йывăрăшăн вăйĕ 1,235 м/ç2 (0,126 g)Шаблон:Ref label
Иккĕмĕш космос хăвăртлăхĕ

2,440 км/çШаблон:Ref label

Сидерлĕ çаврăнăвăн тапхăрĕ синхронлă (Юпитера пĕр енĕпе çăвăрăннă)
Эквтăрти çаврăну йĕрлĕ хăвăртлăхĕ синхронлă
Çаврăну тĕнĕлĕ эклиптика тайăмĕ нулевой
style="vertical-align:top;" çурçĕр полюсĕнче Тӳррĕн хăпарни
Тайăнни
Альбедо 0,22 (геометри)
Планета пичĕн температури
Чи сивĕ 80 ± 5
Вăтам 134 ± 11
Чи вĕри 165 ± 5
атмосферăн йышĕ
Планета питĕнчи пусăмĕ 7,5 пБар

Радиаци фоне сахаллипе тата калăпăшне шута илсе спутник çинче Юпитера санамали станци йĕркелеме сĕнеççĕ[5]. 2015-мĕш çул тĕлне спутник çинчен нумай информаци «Галилео» аппарат çитернĕ; ытти космос аппарачĕсем — «Пионер-10», «Пионер-11», «Вояджер-1», «Вояджер-2», «Кассини» тата «Çĕнĕ горизонтсем» — спутника ытти объектсем патне вĕçнĕ вăхатра тишкернĕ.

Орбита тата çаврăнуТӳрлет

 
Каллисто (аялта тата сулахай), Юпитер (çӳлте тата сылтăм) тата Европа (Пысăк хĕрлĕ пăнчăран аяларах тата сулахайрах ). «Кассини» аппарат тунă фото

Шалти структуриТӳрлет

 
Каллистăн шалти структурин моделĕ. Пăр хуппи, пулма пултаракан шыв океанĕ татапăрпа чулсенчен таракан тĕшĕ

Каллистон çиелти пăр литосфери 80 - 150 км таран пулма пултарать[6][7]. Ун айĕнче 50—200 км тарăнăш тăварлă океан[6][7][8][9]. Океанра аммиак е урах антифирз пулсан океанпулаяслăхе ӳсет[6].

РельефТӳрлет

 
«Галилео» КА тунă фото, унта кратерланă тӳремсем курăнаççĕ
 
Хар варринчи куполлă кратер. Ӳкерчĕк çинчи темиçĕ сăнчăр сыпăкĕ — Тиндр кратер формăланнин йерĕсем

Каллисто - Хĕвел системинчи кратерсен йышĕпе малтисен шутĕнче [10].

Атмосфера тата ионосфераТӳрлет

 
Каллисто тавра магнит уйĕ

Кăмрăк оксиченчен таракан питĕ сайра атмосфера пур[11]. Атмосмера пусăмне 7,5 Шаблон:Esp бар тесе шутлаççĕ.

Çавăн пекех пăхăрТӳрлет

АсăрхавсемТӳрлет

  1. ^ Simone Mario Guntzenhusano. Mundus Iovialis anno M. DC. IX Detectus Ope Perspicilli Belgici.
  2. ^ Satellites of Jupiter. The Galileo Project. çăлкуçран архивланă 4 Нарăс уйăхĕн 2012. Тĕрĕсленĕ 31 Утă уйăхĕн 2007.
  3. ^ Galilei, G.; Sidereus Nuncius (March 13, 1610)
  4. ^ Classic Satellites of the Solar System. Observatorio ARVAL. çăлкуçран архивланă 4 Нарăс уйăхĕн 2012. Тĕрĕсленĕ 13 Утă уйăхĕн 2007.
  5. ^ Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок HOPE не указан текст
  6. ^ 1, 2 тата 3 Spohn, T.; Schubert, G. (2003). «Oceans in the icy Galilean satellites of Jupiter?». Icarus 161 (2): 456–467. DOI:10.1016/S0019-1035(02)00048-9.
  7. ^ 1 тата 2 Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок Kuskov2005 не указан текст
  8. ^ Khurana, K. K.; et al. (1998). «Induced magnetic fields as evidence for subsurface oceans in Europa and Callisto» (PDF). Nature 395 (6704): 777–780. DOI:10.1038/27394. PMID 9796812.
  9. ^ Zimmer, C.; Khurana, K. K. (2000). «Subsurface Oceans on Europa and Callisto: Constraints from Galileo Magnetometer Observations» (PDF). Icarus 147 (2): 329–347. DOI:10.1006/icar.2000.6456.
  10. ^ Zahnle, K.; Dones, L. (1998). «Cratering Rates on the Galilean Satellites» (PDF). Icarus 136 (2): 202–222. DOI:10.1006/icar.1998.6015. PMID 11878353.
  11. ^ Carlson, R. W.; et al. (1999). «A Tenuous Carbon Dioxide Atmosphere on Jupiter's Moon Callisto» (PDF). Science 283 (5403): 820–821. DOI:10.1126/science.283.5403.820. PMID 9933159.

КаçăсемТӳрлет

ЛитератураТӳрлет

  • Бурба Г. А. Номенклатура деталей рельефа галилеевых спутников Юпитера. — Наука.