Сергеев Леонид Павлович: различия между версиями

Нет описания правки
п (Викификация)
{{Пĕр хушаматлисем|Фёдоров}}
'''Сергеев Леонид Павлович''', — чăваш чĕлхеçи, филологи ăслăлăхĕсен тухтăрĕ. [[1929]] çулхи [[çĕртме, 3|çĕртме уйăхĕн 3]] [[Чăваш Енĕн Муркаш районĕ]]нчи [[Çурлатăри]] ялĕнче çуралнă. Раççей Федерацийĕн ([[2002]]) тата Чăваш Респ. ([[1990]]) ăслăлăхăн тава тивĕçлĕ ĕçченĕ ятне тивĕçлĕ пулнă. Чăваш Енĕн Патшалăх премийĕн лауреачĕ ([[1992]]), Чăваш Енĕн Ăслăлăхпа ӳнер наци академийĕн Н.И.Ашмарин ячĕллĕ премийĕн лауреачĕ ([[2002]]) пулнă. [[2000]] çулта Раççей Федерацийĕн профессиллĕ аслă пĕлĕвĕн хисеплĕ ĕçченĕ ятне панă.
{{Ăсчах
|Ят = Сергеев Леонид Павлович
|Тăван ят =
|Ӳкерчĕк =
|Анлăшĕ = 200px
|Алпусни =
|Çуралнă вăхăт = [[1929]], [[çĕртме, 3]]
|Çуралнă вырăн = [[Çурлатăри]] ялĕ, [[Муркаш районĕ]], {{ÇВ|Чăваш АССР|Чăваш Енре}}, [[РСФСР]], [[ССРП]]
|Вилнĕ вăхăт =
|Вилнĕ вырăн =
|Гражданлăх = Раççей Федерацийĕ
|Ăслăх сфери = Филологи, диалектологи
|Ӗç вырăнĕ = И. Я. Яковлев ячĕллĕ ЧППУ
|Альма-матер = Чăваш патшалăх педагогика университечĕ
|Ăсчах степенĕ = филологи ăслăхĕсен тухтăрĕ
|Паллă вĕренекенсем =
|Паллă =
|Чыславсем тата парнесем =
{{{!}} style="background:transparent"
{{!}} {{!!}}
{{!}}}
{{!}}}
|Сайт =
}}
{{Капăрлатмалла}}
'''Сергеев Леонид Павлович''', — чăваш чĕлхеçи, филологи ăслăлăхĕсен тухтăрĕ. ([[1929]] çулхи, [[çĕртме, 3|çĕртме уйăхĕн 3]], [[ЧăвашÇурлатăри]] Енĕнялĕ, [[Муркаш районĕ]]нчи, [[ÇурлатăриЧăваш АССР]] ялĕнчеçур.) — чăваш чĕлхеçи, çуралнăфилологи ăслăхĕсен тухтăрĕ. Раççей Федерацийĕн ([[2002]]) тата Чăваш Респ.Республикин ([[1990]]) ăслăлăхăн тава тивĕçлĕ ăслăх ĕçченĕ ятне тивĕçлĕ пулнă. Чăваш Енĕн Патшалăх премийĕнпарнин лауреачĕ ([[1992]]), Чăваш Енĕн ĂслăлăхпаĂслăхпа ӳнер наци академийĕн Н. И. Ашмарин ячĕллĕ премийĕнпарне лауреачĕ ([[2002]]) пулнă. [[2000]] çулта Раççей Федерацийĕн профессиллĕ аслă пĕлĕвĕн хисеплĕ ĕçченĕ ятне панă.
 
==Пурнăçĕ==
[[1929]] çулхи [[çĕртме, 3|çĕртме уйăхĕн 3]] [[Чăваш Енĕн Муркаш районĕ]]нчи [[Çурлатăри]] ялĕнче çуралнă.
[[1950]] çулта Чăваш патшалăх пединститучĕн филологи факультетне, [[1964]] çулта чăваш чăлхипе литература кафедрин аспирантурине пĕтернĕ. Вĕрентекен, шкул директорĕ, районти çутĕç пайĕн пуçлăхĕ, ăслăлăх сотрудникĕ пулнă. Пĕр вăхăт Ăслăлăх тĕпчевĕсен институчĕн (халĕ ЧПГĂИ) чĕлхе пайне, вун икĕ çул ([[1972]]-[[1984]]) РСФСР Çутĕç министерствин Наци шкулĕсен ăслăлăх тĕпчев институчĕн [[Шупашкар]]ти лабораторине ертсе пынă. [[1984]]—[[1991]] çулсенче педагогика институчĕн пуçламăш вĕрентӳ кафедрин тата [[чăваш чĕлхи|чăвашпа]] [[вырăс чĕлхи]]сен кафедрин пуçлăхĕ пулнă. Халĕ — педуниверситетăн чăваш чĕлхи кафедрин профессорĕ.
 
[[1950]] çулта Чăваш патшалăх пединститучĕн филологи факультетне, [[1964]] çулта чăваш чăлхипе литература кафедрин аспирантурине пĕтернĕ. Вĕрентекен, шкул директорĕ, районти çутĕç пайĕн пуçлăхĕ, ăслăлăх сотрудникĕ пулнă. Пĕр вăхăт Ăслăлăх тĕпчевĕсен институчĕн (халĕ ЧПГĂИ) чĕлхе пайне, вун икĕ çул ([[1972]]-[[1984]]) РСФСР Çутĕç министерствин Наци шкулĕсен ăслăлăх тĕпчев институчĕн [[Шупашкар]]ти лабораторине ертсе пынă. [[1984]]—[[1991]] çулсенче педагогика институчĕн пуçламăш вĕрентӳ кафедрин тата [[чăваш чĕлхи|чăвашпа]] [[вырăс чĕлхи]]сен кафедрин пуçлăхĕ пулнă. Халĕ — педуниверситетăн чăваш чĕлхи кафедрин профессорĕ.
 
[[1984]]—[[1991]] çулсенче педагогика институчĕн пуçламăш вĕрентӳ кафедрин тата [[чăваш чĕлхи|чăвашпа]] [[вырăс чĕлхи]]сен кафедрин пуçлăхĕ пулнă. Халĕ — педуниверситетăн чăваш чĕлхи кафедрин профессорĕ.
 
«Чăваш чĕлхин Вăрмар калаçăвĕ» темăпа кандидат [[диссертаци]]не ([[1965]]), «Чăваш чĕлхин диалект системи (Диалектологи атласĕ)» темăпа доктор [[диссертаци]]не ([[1973]]) хӳтĕленĕ. 300 ытла ăслăлăх, вĕренӳ, вĕрентӳпе меслетлĕх ĕçĕсен авторĕ. Наука шыравĕсен тĕп теми — тĕрлĕ вырăнти чăвашсен калаçу уйрăмлăхĕсем. Унăн ĕçĕсене В.М. Жирмунский, М.Ш. Ширалиев ([[Баку]]) академиксем, Ш.Ш. Сарыбаев профессор ([[Алма-Ата]]) тата ытти паллă ученăй-диалектологсем пысăк хак панă.
 
'''Леонид Сергеев'''Павлович чăваш [[лексикографи]]не те чылай пуянлатрĕ: «Чăваш чĕлхин тӳнтер словарьне», «Чĕлхе терминĕсен ăнлантаруллă словарьне», тĕрлĕ йышши [[фразеологи]], [[синонимсем]]пе [[антонимсем|антонимсен]] тата [[орфографи словарĕ]]сене пичетлесе кăларчĕ.
 
[[Ача сачĕ]]нчен пуçласа [[аслă шкул]] таранах Леонид Сергеев ăсталанă вĕренӳ кĕнекисемпе усă кураççĕ. Аслă шкулсем валли кăна 9 вĕренӳ кĕнеки пичетлесе кăларнă, вĕсенчен пĕри — «Чăваш чĕлхи» (ăна çырма В.И.Котлеев хутшăннă) Чăваш Республикин Патшалăх премине илме тивĕç пулнă.
Леонид Сергеев гуманитари ăслăлăхĕсен институчĕн ăслăлăх канашĕн йышне кĕрет, аспирантсене ертсе пырать.
 
== Ăслăх ĕçĕсем ==
==Ӗçĕсем==
* Чăваш чĕлхин диалектологи словарĕ. Ш., [[1968]];
* Чăваш диалектологийĕ. Аслă шкулсен вĕренӳ кĕнеки. Ш., [[1992]];
* Моргаушский район. Краткая энциклопедия. Ч., [[2002]].
 
== Вуламалли ==
==Литература==
* Тепляшина Т.И. Л.П. Сергеев. Диалектологический словарь чувашского языка. Ч., 1968. // Советское финноугроведение. Уфа, 1969;
* Чернов М.Ф. Чăвашсен паллă диалектологĕ // Ялав. 1979. 6 №;
* Федотов М.Р. Пурсăмăра та кирлĕ грамматика // Ком. ялавĕ. 14.1.1989.
 
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
 
== Каçăсем ==
[[Категори:Чăваш чĕлхи тĕпчевçисем]]