Ашмарин Николай Иванович: различия между версиями

Нет описания правки
[[Ӳкерчĕк:Ashmarin n i.jpg|thumb|Ашмарин Николай Иванович]]'''Ашмарин Николай Иванович''', ([[1870]] паллăçул, [[тюркологюпа, 4|юпа уйăхĕн 4]-мĕшĕ] [[Етĕрне]] хули, [[чăвашЕтĕрне чĕлхиуесĕ]] пĕлĕвĕн[[Хусан никĕснекĕперни]] хываканĕ.(халĕ СССР[[Етĕрне Ăслăлăхрайонĕ]], Академийĕн[[Чăваш пайташ-корреспонденчĕРеспублики]]), ([[1929Раççей империйĕ]]). [[18701933]] çулхиçул, [[çурла, 26|юпаçурла уйăхĕн 4]26-мĕшĕнчемĕшĕ]], [[ЕтĕрнеХусан]] хулинчехули, çуралнă.Ачалăхĕ[[Тутар КăрмăшраАССР]], иртнĕ.[[РСФСР]], [[1933СССР]]). çулхи— паллă [[|çурлатюрколог]], уйăхĕн[[чăваш 26чĕлхи]-мĕшĕнче] пĕлĕвĕн никĕсне хываканĕ, СССР Ăслăлăх Академийĕн пайташ-корреспонденчĕ ([[Хусан1929]]та вилнĕ).
 
==Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ==
==Пурнăçĕ==
[[1870]] çулхи [[|юпа уйăхĕн 4]-мĕшĕнче] [[Етĕрне]] хулинче çуралнă. Ачалăхĕ [[Кăрмăш]]ра иртнĕ.
[[Кăрмăш]]ри (халĕ [[Чулхула облаçĕ]]) хула училищине ([[1894]]) тата [[Мускаври Лазаревсен институчĕ|Мускаври Лазаревсен институтне]] вĕренсе пĕтернĕ. Хусанти учительсен семинарийĕн наставникĕ ([[1899]]—[[1919]]), Çурçĕр хĕвел тухăç археологи-этнографи институчĕн профессорĕ, Чăвашсен [[Чĕмпĕр]]ти çутĕç институчĕн преподавателĕ ([[1920]]—[[1923]]). [[1923]]—1926 çулсенче Азербайджан университечĕн хĕвелтухăç факультечĕнче ĕçленĕ. [[1925]] çултанпа — тюркологи докторĕ. Николай Ашмарин Хусанти Хĕвел тухăç педагогика институчĕн проф-че ĕçленĕ. 1929 çулта ăна СССР Наукăсен академийĕн член-корреспондентне суйланă.
 
[[Кăрмăш]]ри (халĕ [[Чулхула облаçĕ]]) хула училищине ([[1894]]) тата [[Мускаври Лазаревсен институчĕ|Мускаври Лазаревсен институтне]] вĕренсе пĕтернĕ. Хусанти учительсенвĕрентевçĕсен семинарийĕн наставникĕ ([[1899]]—[[1919]]), Çурçĕр хĕвел -тухăç археологи-этнографи институчĕн профессорĕ, Чăвашсен [[Чĕмпĕр]]ти çутĕç институчĕн преподавателĕвĕрентевçи ([[1920]]—[[1923]]). [[1923]]—1926 çулсенче Азербайджан университечĕн хĕвелтухăç факультечĕнче ĕçленĕ. [[1925]] çултанпа — тюркологи докторĕ. Николай Ашмарин Хусанти Хĕвел тухăç педагогика институчĕн проф-че ĕçленĕ. 1929 çулта ăна СССР Наукăсен академийĕн член-корреспондентне суйланă.
==Ӗçĕсем==
 
[[1923]]—1926 çулсенче Азербайджан университечĕн хĕвелтухăç факультечĕнче ĕçленĕ. [[1925]] çултанпа — тюркологи тухтăрĕ. Николай Ашмарин Хусанти Тухăç педагогика институчĕн проффессорĕ ĕç вырăнĕнче ĕçленĕ. 1929 çулта ăна СССР Ăслăлăх академийĕн пайташ-корреспондентне суйланă.
Николай Ашмарин чи пысăк пĕлтерĕшлĕ ĕçĕ — чăваш сăмахĕсен 17 томлă словарĕ — «Чăваш сăмахĕсен кĕнеки» — «Тhesaurus linguae tschuvaschorum». Унта пурĕ 40 пин [[сăмах]]а яхăн. Ахаль сăмахсемсĕр пуçне [[ял]], шыв-шур, çырма-çатра, вăрман, раща ячĕсемпе, кивелнĕ сăмахсемпе, ваттисен сăмахĕсемпе тата каларăшсемпе, чăваш йăли-йĕркисемпе, халăх кăмăл-туйăмне палăртакан юрăсемпе, юмах-халапсемпе паллашма пулать.
 
[[1933]] çулхи [[çурла уйăхĕн 26-мĕшĕнче]] [[Хусан]]та çĕре кĕнĕ.
 
== Ăслăлăх ĕçĕсем==
 
Николай Ашмарин чи пысăк пĕлтерĕшлĕ ĕçĕ — чăваш сăмахĕсен 17 томлă словарĕ — «Чăваш сăмахĕсен кĕнеки» — «Тhesaurus linguae tschuvaschorum». Унта пурĕ 40 пин [[сăмах]]а яхăн. Ахаль сăмахсемсĕр пуçне [[ял]], шыв-шур, çырма-çатра, вăрман, ката (раща) ячĕсемпе, кивелнĕ сăмахсемпе, ваттисен сăмахĕсемпе тата каларăшсемпе, чăваш йăли-йĕркисемпе, халăх кăмăл-туйăмне палăртакан юрăсемпе, юмах-халапсемпе паллашма пулать.
 
Малтанхи икĕ томĕ — [[1910]], [[1912]] çулсенче, пĕтĕмĕшпе Совет тапхăрĕнче çутă кун курнă. 17-мĕш томĕ [[1950]] çулта [[Шупашкар]]та пичетленсе тухнă.
Николай Ашмарин [[чăваш чĕлхи]]пе [[Вăтам Атăл]] тăрăхĕнчи ытти [[тĕрĕк чĕлхисем|тĕрĕк чĕлхисенчи]] [[евĕрлев сăмахĕ]]сене «Основы чувашской мимологии. О подражательных словах в чувашском языке» (Хусан, 1918), «О морфологических категориях подражания в чувашском языке» (Хусан, 1928) тата ытти ĕçĕсенче тарăннăн тишкерсе тухнă.
 
===ПаллăрахПаллă ĕçĕсем===
* «Болгары и чуваши» ([[Хусан]], [[1902]]);
* «Материалы для исследования чувашского языка» ([[Хусан]], [[1898]]);
* [[предложени]]сен тĕрлĕ [[синтаксис]] конструкцийĕ, [[падеж]] системи, хисеп категорийĕ ([[синтаксис]]);
* [[диалектологи]]
*т. тата ыттисемыт. те.
 
== ЛитератураВуламалли ==
 
* Петров Н.П. Библиография печатных трудов Н.И.Ашмарина // Н.И.Ашмарин — оснопоположник чувашского языкознания. Ч., 1971;
* Федотов М.Р. Исследователи чувашского языка. Ч., 1987;
* Малов С.Е. Памяти Н.И.Ашмарина // Записки Чувашского научно-исследовательского института языка, литературы и истории. Вып. 1. Ч., 1941.
 
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
 
== Каçăсем ==
 
{{historian-bio-stub}}
 
 
[[Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем]]
[[Категори:Çынсем,Пайăр алфавитçынсем, тăрăхалфавитпа]]
[[Категори:1870 çулта çуралнисем]]
[[Категори:Юпан 4-мĕшĕнче çуралнисем]]