Ваçанкка Кирукĕ: различия между версиями

832 байта добавлено ,  9 лет назад
Нет описания правки
{{Çыравçă
| Ячĕ = Ваçанкка Кирукĕ
| Фото =
| Çуралнă вăхăт = 1901 ç.
| Çуралнă вырăн = [[Упи]] ялĕ, [[Пăва уесĕ]], Хусан кĕперни.
| Вилнĕ вăхăт = 1918 ç.
| Вилнĕ вырăн = [[Вильнюс]], [[Литва]]
| Ĕçлĕх тĕсĕ = [[чăваш чĕлхи|чăваш]] [[сăвăç]]ĕ
== Пурнăçĕ,|Тĕп ĕçĕсем ==
 
Чĕкеç вĕçет, вĕçет, тĕкне тăкать...;
Чĕнтĕрлĕ те кĕпер, шывĕ тарăн...;
Çинçе пилĕк çӳрен ут.
 
|Хыпарсем = <div>
</div>
}}
'''Ваçанкка Кирукĕ''' — [[XX ĕмĕр]]ти чăваш сăвăçĕ.
[[1901]] çулта [[Пăва уесĕ]]нчи [[Упи]] ялĕнче çуралса ӳснĕ. Кирук [[Вильнюс]] [[хоспитăль|хоспитăлĕнче]] вилнĕ, унăн вилтăпри — çумĕнчи çăва çинче.
 
== Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ ==
== Пурнăçĕ, ĕçĕсем ==
Кирук мĕн пĕчĕкрен ăста юрăçă пулнă, купăс калама юратнă. [[1918]] çулта хăй ирĕкĕпе [[Хĕрлĕ Çар]]а кайнă. Унăн ятне çавăнта хут çине Лисицин Кирилл Васильевич тесе çырнă. Шуррисене хирĕç çапăçнă, аманнă. Каярахпа шурă [[поляксем]]пе вăрçнă, [[Литва]] çĕрĕ çине çитнĕ. Шыв урлă каçнă чух паттăр йĕкĕте питĕ йывăр суран тивнĕ.
== Кирукăн çырăвĕсем ==
 
== Кирукăн çырăвĕсем ==
«…Учительсем хатĕрлекен чăваш шкулне çитсе куртăм. Пирĕн халăхран тухнă кашни çыншăн чи таса вырăнах вăл… Иван Яковлевич Яковлевпа тĕл пулса калаçрăм. Вăл мана «Сарă кун çĕршывĕнче» ятлă юмахри шур сухаллă ватта аса илтерчĕ. Сухалĕ те, çӳçĕ те унăн чăн таса кĕмĕл. Хăй кĕрнеклĕ. Сасси янăравлă. Шавлама юрăçăнни пек. Эпĕ ăна темиçе юрă юрласа патăм. Килĕшрĕç вĕсем Яковлева. Вăл мана: «Вăрçă пĕтсенех вĕренме кил. Хăвăн юррусемпе эсĕ тăван халăха мухтава кăларăн», — тесе вăтантарсах ячĕ. Эпĕ çакна илтсен хĕрелсех кайрăм. «Э-э, эсĕ ача кăна-ха халь!..», —йăл-йăл кулчĕ Иван Яковлевич…»
 
 
«…Çук, эпĕ юлташăмсене пăрахса хăвармарăм. Шуррисем пирĕн çинелле, парада тухнă пек, параппан çапса, харăссăн утса тапăнса килчĕç. Пăхма та хăрушă! Таçта тарса, таçта мур шăтăкне чăмса пытанас килмелле. Анчах комиссар атакăна хатĕрленме хушсанах хăрани йăлт иртсе кайрĕ, пулман та тейĕн, çав шиклĕх… Атака хăвăрт вĕçленчĕ, малтанах урăм-сурăмла хирĕç тăнă тăшман пирĕнтен тара пачĕ…»
 
«{{Цитата пуçламăшĕ}}…Учительсем хатĕрлекен чăваш шкулне çитсе куртăм. Пирĕн халăхран тухнă кашни çыншăн чи таса вырăнах вăл… Иван Яковлевич Яковлевпа тĕл пулса калаçрăм. Вăл мана «Сарă кун çĕршывĕнче» ятлă юмахри шур сухаллă ватта аса илтерчĕ. Сухалĕ те, çӳçĕ те унăн чăн таса кĕмĕл. Хăй кĕрнеклĕ. Сасси янăравлă. Шавлама юрăçăнни пек. Эпĕ ăна темиçе юрă юрласа патăм. Килĕшрĕç вĕсем Яковлева. Вăл мана: «Вăрçă пĕтсенех вĕренме кил. Хăвăн юррусемпе эсĕ тăван халăха мухтава кăларăн», — тесе вăтантарсах ячĕ. Эпĕ çакна илтсен хĕрелсех кайрăм. «Э-э, эсĕ ача кăна-ха халь!..», —йăл-йăл кулчĕ Иван Яковлевич…»{{Цитата вĕçĕ}}
 
«{{Цитата пуçламăшĕ}}…Çук, эпĕ юлташăмсене пăрахса хăвармарăм. Шуррисем пирĕн çинелле, парада тухнă пек, параппан çапса, харăссăн утса тапăнса килчĕç. Пăхма та хăрушă! Таçта тарса, таçта мур шăтăкне чăмса пытанас килмелле. Анчах комиссар атакăна хатĕрленме хушсанах хăрани йăлт иртсе кайрĕ, пулман та тейĕн, çав шиклĕх… Атака хăвăрт вĕçленчĕ, малтанах урăм-сурăмла хирĕç тăнă тăшман пирĕнтен тара пачĕ…»{{Цитата вĕçĕ}}
«…Пирĕн сарай çунатти айне чĕкеçсем кăçал йăва çавăрчĕç-и? Упрăр çав йăвасене. Çулсем иртĕç, пирĕн килте манăн аппам-пиччемсен ачи-пăчи шавлăн чупса çӳреме тытăнĕ, калăр вĕсене вара: эпĕ чĕкеçсене питĕ юрататтăм, вĕсем манран пачах хăрамастчĕç… Чӳрече тăррине йăва çавăрнă шурă кăвакарчăн вара ман хулпуççи çине ана-ана ларатчĕ, тулă пама ыйтса мана хăлхаран тăк-тăк! Сăхса çӳçентеретчĕ. Ирхине эп урама часах тухаймасан, кăвакарчăн чӳречен аял хăлхашки çине вĕçсе анатчĕ те тӳлеккĕн кăвăлтатма тытăнатчĕ. Унтан, мана чӳречере курсан, кантăк çумне лăпчăнса сăмсипе виçĕ хутчен тăклаттарса илетчĕ: тăк-тук! тăк-тук! тăк-тук!.. Апппам-пиччем ывăл-хĕрĕсем çав кăвакарчăн тăхăмĕ тĕллĕн те управлă пулччăр…»
 
«{{Цитата пуçламăшĕ}}…Пирĕн сарай çунатти айне чĕкеçсем кăçал йăва çавăрчĕç-и? Упрăр çав йăвасене. Çулсем иртĕç, пирĕн килте манăн аппам-пиччемсен ачи-пăчи шавлăн чупса çӳреме тытăнĕ, калăр вĕсене вара: эпĕ чĕкеçсене питĕ юрататтăм, вĕсем манран пачах хăрамастчĕç… Чӳрече тăррине йăва çавăрнă шурă кăвакарчăн вара ман хулпуççи çине ана-ана ларатчĕ, тулă пама ыйтса мана хăлхаран тăк-тăк! Сăхса çӳçентеретчĕ. Ирхине эп урама часах тухаймасан, кăвакарчăн чӳречен аял хăлхашки çине вĕçсе анатчĕ те тӳлеккĕн кăвăлтатма тытăнатчĕ. Унтан, мана чӳречере курсан, кантăк çумне лăпчăнса сăмсипе виçĕ хутчен тăклаттарса илетчĕ: тăк-тук! тăк-тук! тăк-тук!.. Апппам-пиччем ывăл-хĕрĕсем çав кăвакарчăн тăхăмĕ тĕллĕн те управлă пулччăр…»{{Цитата вĕçĕ}}
 
«{{Цитата пуçламăшĕ}}…Пуç тайсамăр ман ятран килĕмĕр умĕнчи хурăнсене. Вĕсен хушшинче тата йăмрасем çитĕнеççĕ. Çуркунне арçын ачасем шăхлич кăларма йăмра хулли ыйтсан, вĕсене эсир асăрханса чи тӳрĕ те яка туратсем касса парăр. Ан тив, яланах янăратăр пирĕн урамра ача шăхличĕ…{{Цитата »вĕçĕ}}
 
== Ваçанкка Кирук сăввисем ==