Вăрнар районĕ: различия между версиями

170 байт добавлено ,  9 лет назад
Нет описания правки
{{Капăрлатмалла}}
[[Ӳкерчĕк:Varnar.png|thumb|250px|Вăрнар районĕн картти]]'''Вăрнар районĕ''', — [[Чăваш Ен]] варринче вырнаçнă районĕ, [[1927]] çулхи [[Авăн, 5|5 авăн]] уйăхĕнче туса хунă. Çӳрçĕр енче [[Чăваш Енĕн Элĕк районĕ|Элĕк районĕпе]] тата [[Чăваш Енĕн Красноармейски районĕ|Красноармейски районĕпе]], хĕвеланăç енче [[Чăваш Енĕн Çĕмĕрле районĕ|Çĕмĕрле районĕпе]], хĕвелтухăç енче [[Чăваш Енĕн Канаш районĕ|Канаш районĕпе]], кăнтăр енче [[Чăваш Енĕн Йĕпреç районĕ|Йĕпреç районĕпе]] юнашар вырнаçнă. Çӳрçĕртен кăнтăралла, хĕвелтухăç енчен хĕвеланăç енне 35 çухрăмалла тăсăлнă. Район [[лаптăк|лаптăкĕ]] — 1012,6 км<sup>2</sup>. Район администрациĕ [[Вăрнар]] поселокĕнче вырнаçнă.
 
== Тавралăхĕ ==
== Çутçанталăкĕ ==
Çурçĕр енче [[Чăваш Ен]]ĕн [[Элĕк районĕ|Элĕк]] тата [[Красноармейски районĕ|Красноармейски районĕсемпе]], хĕвеланăç енче [[Çĕмĕрле районĕ|Çĕмĕрле районĕпе]], хĕвелтухăç енче [[Канаш районĕ|Канаш районĕпе]], кăнтăр енче [[Йĕпреç районĕ|Йĕпреç районĕпе]] юнашар вырнаçнă. Çурçĕртен кăнтăралла, хĕвелтухăç енчен хĕвеланăç енне 35 çухрăмалла тăсăлнă. Район çĕрĕ-шывĕн [[лаптăк|лаптăкĕ]] — 1012,6 км<sup>2</sup>. Район администрацийĕ [[Вăрнар]] паççулкинче вырнаçнă.
 
Çутçанталăк кунта вăтам континентлă. Вăтам температура кăрлачра -12,9°С сивĕ, утăра — 18,3°С ăшă, чи шартлама сивĕ -44&nbsp;°C, питĕ шăрăх- 39,7°С. Çулта çĕр çине 552 мм çумăр-юр ӳкет. Юханшывĕсем пысăках мар. Çурçĕр-хĕвелтухăç енче [[Мăн Çавал]] 43 çухрăм тăршшĕ, кăнтăр-хĕвелтухăçĕнче — [[Кĕçĕн Çавал (юханшыв)|Кĕçĕн Çавал]] 28 çухрăм тăршшĕ юхать.
 
== Халăх йышĕ, район тытăмĕ ==
 
Семен Элкер Вăрнар районне кĕрекен Çармăс ялĕсем çинчен çапла çырнă:{{Цитата пуçламăшĕ}}...Кушлавăшсем пуçланнă ĕмĕрте Çавалăн анат вĕçĕнче, паллах, сĕм вăрмансем пулнă, унта çармăссем те пурăннă. Этнографсем каланă тăрăх, чăвашсемпе хутшăнса кайнă çармăс йăхĕсем пурăна киле йăлтах чăвашланса çитнĕ. Çавлăн анат вĕçĕнче те, [[Кушлавăш]] тăрăхĕнче техаль çармăссем çук. Анчах та чăваш хушшинчи хăш-пĕр ялсемпе çырма-çатра ячĕсем паян кунчченех çармăс чĕлхине е çармăс халăхне аса илтереççĕ. (Кушлавăш уйĕпе унăн çывăхĕнчех [[Пăтавăш]], [[Кăкавăш]], [[Мăркавăш]] ятлă пĕчĕк юханшывсем, [[Уравăш]], [[Явăш]], [[Туçи-Çармăс]], [[Хурăнсăр-Çармăс]] ятлă ялсем пур тата ытти те)...{{Цитата вĕçĕ}}
 
{{Вăрнар районĕн ял тăрăхĕсем}}
 
== Çутçанталăкĕ ==
Çутçанталăк кунта вăтам континентлă. Вăтам температура кăрлачра -12,9°С сивĕ, утăра — 18,3°С ăшă, чи шартлама сивĕ -44&nbsp;°C, питĕ шăрăх- 39,7°С. Çулта çĕр çине 552 мм çумăр-юр ӳкет. Юханшывĕсем пысăках мар. Çурçĕр-хĕвелтухăç енче [[Мăн Çавал]] 43 çухрăм тăршшĕ, кăнтăр-хĕвелтухăçĕнче — [[Кĕçĕн Çавал (юханшыв)|Кĕçĕн Çавал]] 28 çухрăм тăршшĕ юхать.
 
== Хуçалăх ==
Вăрнарти аш-пăш комбиначĕ ĕçлет. Чукун çул чарăнăвĕ, Пассажир авто-транспорт йĕркелĕвĕ пур.
 
== Паллă çыннисем ==
* [[Абашев Владимир Никифорович]], — литературоведлитература тĕпчевçи, филологи ăслăлăхĕсен кандидачĕ.
 
* [[Абашев Владимир Никифорович]], — литературовед, филологи ăслăлăхĕсен кандидачĕ.
* [[Ашмаров Федор Иванович]] - [[Совет Союзĕн Паттăрĕ]].
* [[Иванов Алексей Иванович]] - [[Совет Союзĕн Паттăрĕ]].
* [[Илларионов Степан Илларионович]] - [[Совет Союзĕн Паттăрĕ]].
* [[Кипек Дмитрий Афанасьевич]], - [[çыравçă]].
* [[Коротков Сергей Ксенофонтович]] - [[Социаллă ĕçĔç паттăрĕПаттăрĕ]].
* [[Мерчен Сергей Павлович]], [[çыравçă]], [[сăвăç]].
* [[Михайлов Максим Дормидонтович]], — [[опера]] [[юрăçиюрăç]]и.
 
{{Вăрнар районĕн ял тăрăхĕсем}}
 
== Çавăн пекех пăхăр ==
{{кĕнеке
|автор = Краснов П.И.
|частьпай =
|пуçелĕк = Край Вурнарский
|оригиналтăван ят =
|ссылкакаçă =
|яваплă =
|ответственный =
|изданиекăларăм =
|местовырăн = ВурнарыВăрнар
|издательство =
|годçул = 2002
|том =
|страницыстраницăсем =
|страницстраница = 93
|сериясери =
|isbn =
|тираж = 2 000
{{Чăваш Ен}}
{{Chuvash-geo-stub}}
[[Категори:Вăрнар районĕ]]
 
[[Категори:Чăваш Ен районĕсем]]