Моттор (ним. Motor — «куçтаравăш», лат. mōtor — «куçăм тăвакан») — энергин пĕр-пĕр тĕсне механикăлла ĕçе куçаракан хатĕр[1].

4-Stroke-Engine


«Моттор» тата «двигатель» тенисем пĕр япаланах пĕлтереççĕ, анчах иккемĕш вариантăн самантикăлла уйĕ кăшт анлăрах.

Двигательсене малтанхисемпе иккӗмӗшсене пайлаҫҫӗ. Ҫутҫанталӑк энергетикине тӳрремӗнех улӑштаракан ресурссем механика ӗҫне хутшӑнаҫҫӗ, иккӗмӗш хут вара — ытти ҫӑлкуҫсем туса хатӗрленӗ е пухнӑ энергие улӑштаракан энерги шутланать.

Пӗрремӗш двигательсем (ПД) ҫил вӑйӗпе усӑ куракан ҫил кустӑрми, шыв кустӑрми тата кире пуканӗ шутне кӗреҫҫӗ — вӗсене гравитаци вӑйӗ (ӳкекен шыв тата туртӑм вӑйӗ), ӑшӑ двигателӗсем-вӗсенче топливӑн химилле энергийӗ е ядер энергийӗ урӑх тӗссемпе улшӑнать. Иккӗмӗш двигательсен шутне электричество, пневматика тата гидравлика двигателӗсем кӗреҫҫӗ.

Иккӗмӗш двигательсемПравить

ЭлектродвигательсемПравить

Электричество двигателӗ-электричество машини (электромеханика улшӑнӑвӗ), электричество энергийӗ механически машина пулса тӑрать.[2]

1834 ҫулта вырӑс ученӑйӗ Борис Семенович Якоби (унӑн ячӗ вырӑс транскрипцинче ҫапла ҫырӑннӑ) электродвигателӗпе яланхи токпа усӑ курма юрӑхлӑ пӗрремӗш вырӑн тунӑ.

1888 ҫулта серб студенчӗ тата пулас аслӑ изобретатель Никола Тесла улӑштарнӑ йӗтемӗн икӗ фазӑллӑ двигателӗсене лартмалли принцип ҫинчен каланӑ, тепӗр ҫултан вырӑс инженерӗ Михаил Осипович Доливо-Добровольский тӗнчери 3-мӗш фазиллӗ асинхронлӑ электродвигатель тунӑ, вӑл электричество машини пулса тӑнӑ.

Пневмодвигательсемпе гидромашинӑсемПравить

Пневмодвигательсемпе гидромашинӑсем, тивӗҫлӗн, сетьсемпе (баллонсемпе) сывлӑш пусӑмӗпе е шӗвекпе гидравлика (пневматика) энергине улӑштарса ӗҫлеҫҫӗ. Вӗсене тӗрлӗ хатӗрсемпе системӑллӑ ӗҫ тӑвакан механизмсем вырӑнне анлӑн усӑ кураҫҫӗ. Ҫапла, пневмолокомотивсем туса хунӑ (хӑрушсӑр условисенче, сӑмахран, ӑшӑ двигателӗсем температура условийӗсене пула улӑштармаҫҫӗ, электричество двигателӗсем коммутаци ҫумӗнчи хӗлхемсене пула), гидромашинӑсем пулӑшнипе хӑш-пӗр тракторсемпе танксен гусеницисене приводлаҫҫӗ, бульдозерсемпе экскаваторсен ӗҫ органӗсене куҫараҫҫӗ. Тӗрлӗ ҫӗршыв инженерӗсем сӗнекен пневмоприводсем ҫинчи экологи тӗлӗшӗнчен таса автомобильсен конструкцийӗсем тӗрлӗ тӗслӗ. Иккӗмӗш двигательсем техникӑра пысӑк вырӑн йышӑнаҫҫӗ, анчах вӗсен хӑвачӗ пысӑках мар. Вӗсене пӗчӗк те крахминиатюрӑллӑ хатӗрсенче те анлӑн усӑ кураҫҫӗ.

Тупмалли юмахПравить

  • Тăватă кăлтăркка,. Икĕ йăлтăркка, Пĕр мăрăлкка. (Автомобиль)

АсăрхавсемПравить

  1. ^ Крысин Л. П. Мотор // Толковый словарь иноязычных слов. — М.: Эксмо, 2008. — 944 с. — (Библиотека словарей).
  2. ^ Автомобиль электродвигателӗ

КаçăсемПравить